از ميان جمع حاضر تنها يك نفر - كه گويا از ياران معاويه بود - به مخالفت برخاست كه او هم با واكنش شديد مالك اشتر پا به گريز نهاد و سرانجام به دست مردم كشته شد . على عليه السلام كه مظهر عدالت بود ، ديه قتل آن مرد را با آنكه از مخالفانش بود از بيتالمال پرداخت ( چون قاتل مشخص نبود ) . « 1 »
گردآورى سپاه
اميرمؤمنان عليه السلام براى جنگ با معاويه نيازمند نيروى فراوان و با روحيه بود . از اين رو نامههايى به استانهاى گوناگون فرستاد و از كارگزارانش خواست كه در بسيج عمومى عليه معاويه شركت جويند و رزمندگانشان را به جبهه نبرد اعزام كنند .
همچنين حضرت براى آماده ساختن افكار عمومى نياز به مبلّغانى چيرهدست و باايمان داشت . نزديكترين افراد به امام در اين كار دو فرزند بزرگوار آن حضرت يعنى امام حسن و امام حسين عليهما السلام بودند . آن دو بزرگوار با سخنرانىهاى شورانگيزشان مردم را به جنگ با معاويه ترغيب مىكردند و فنون و آداب جنگى را به آنان مىآموختند . همچنين بر هماهنگى و اتحاد مردم تأكيد مىورزيدند .
متأسفانه افراد ظاهر مسلمان اما سست عنصر در ميان مردم كم نبودند و اين بزرگترين گرفتارى على عليه السلام بود . نه ايشان مىتوانست آنان را طرد كند و نه آنها حاضر بودند كه خالصانه در ركاب آن حضرت نبرد كنند .
هامش
( 1 ) - وقعة صفين ، ص 93 و 94 .