جلوه اى از حكومت علوى (فارسى) — صفحة 151

آن حضرت پس از رسيدن به خلافت ، دست به اصلاح بيت‌المال و عزل مأموران نادرست آن زد و از همان روز اول راه اسراف و سوء استفاده را سدّ كرد . على عليه السلام محور اساسى نظام مالى كشور را ماليات مىدانست و دستوراتى در اين زمينه به « مالك اشتر » فرماندار مصر داد كه توجه شما را به بعضى از آنها جلب مىكنيم . 1 - جريان ماليات را چنان به دقّت رسيدگى كن كه وضع ماليات دهندگان سامان يابد ، زيرا اصلاح حال همهء اصناف در گرو صلاح ماليات و ماليات‌دهندگان است و مردم همگى نانخور ماليات و ماليات‌دهندگانند . 2 - لازم است كه عمران و آبادى را بيشتر از جمع‌آورى خراج مورد نظر قرار دهى ، زيرا ماليات جز از راه عمران و آبادانى كشور به دست نمىآيد و هر كس بدون عمران ، خراج بگيرد ، كشور را ويران و ملّت را نابود مىكند و حكومتش جز مدّت كوتاهى برپا نخواهد بود . 3 - هرگاه مردم به خاطر سنگينى ماليات يا عللى ديگر چون قطع سهم آب يا خشكسالى و سيل و . . . از ماليات شكايت كردند ، تخفيفى برايشان در نظر بگير . « 1 » اميرمؤمنان عليه السلام در مصرف بيت‌المال دقّت زيادى به خرج مىداد و مواظب بود تا كوچك‌ترين ضررى به اموال مسلمانان وارد نشود و ذره‌اى از آن بيهوده مصرف نگردد . حكومت آن حضرت با تمركز بىرويهء سرمايه و مالكيت بىقيد و شرط افراد مخالفت داشت و غنايم جنگى و