جهالت خوارج بارزترين ويژگى آنها بود ، بدين خاطر در جنگ صفين فريب نيرنگ « معاويه » و « عمرو بن عاص » را خوردند و على عليه السلام را از پيروزى بازداشتند .
آنان گروهى تنگنظر و احساساتى بودند و اسلام و مسلمانى را در انديشههاى نادرست خود محصور نموده بودند و ديگر مسلمانان را كه عقايد آنها را نمىپذيرفتند ، كافر و جهنمى پنداشته ، خونشان را مباح مىشمردند .
چگونگى پيدايش خوارج
يكى از زمينههاى پيدايش خوارج ، دسيسهاى بود كه معاويه در آخرين روزهاى جنگ صفين به كار برد . جنگ ، روزهاى آخر خود را پشت سر مىگذاشت ؛ فرماندهان دلاور لشكر على عليه السلام با چند يورش شجاعانه ، مقاومت سپاه معاويه را درهم شكستند و خود را به قرارگاه دشمن رسانيده ، با وجود خستگى زياد ، نبرد را براى درهم كوبيدن مركز فرماندهى دشمن تا فرا رسيدن شب ادامه دادند .
معاوية بن ابىسفيان كه خطر شكست حتمى را احساس مىكرد ، عمرو بن عاص را طلبيد و از او راه چاره خواست . عمرو بن عاص گفت : اى معاويه سپاه تو در مقابل لشكر على عليه السلام تاب مقاومت ندارند ، زيرا آنان براى هدفى مقدس مىجنگند . تنها يك راه براى تو باقى مانده و آن اين است كه دستور دهى قرآنها را بالاى نيزهها كنند و آنان را به حكميت قرآن دعوت كنى ، چرا كه اين كار تو از دو حال خارج نيست يا آنان مىپذيرند و ما از شكست قطعى نجات مىيابيم يا نمىپذيرند ولى اختلاف ميان آنان ايجاد خواهد شد و آتش