تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 232

مساهمون:

ص٢٣٢

كه آنها بايد از آن نام‌ها با اين كه علمش را ندارند خبر دهند . هواداران مكتب اشعرى بعدها دلايل ديگرى را اضافه كردند . غزالى مىگويد : « اگر تكليف فراتر از توان امكان نداشته باشد محال است گفته شود : « رَبَّنا وَلا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ » پروردگارا ! آنچه را كه توانش نداريم بر ما تحميل نفرما ! در حالي كه خداوند آن‌را به‌عنوان دعاى بندگانش ذكر فرموده است . » « 1 » پاسخ : براي به دست آوردن معاني آيات بايد صدر وذيل آنها مورد نظر قرار گيرد وجداسازى عبارات قرآن از همديگر ، موجب انحراف از مقاصد واقعي قرآن مىگردد . وخداوند در صدر همان آية فرموده : « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً الَّا وُسْعَها » « 2 » با توجه به آن ، معناى آية ياد شده اين است كه خدايا تكاليف شاق ووظايف سنگين بر ما قرار مده ، گرچه از نظر عقلي قابل تحمل وعمل كردن باشد ويا اين‌كه منظور ، « 3 » درخواست رفع كيفر اعمال بد است . « 4 »

هواداران مكتب اشعرى

روزى كه أبو الحسن اشعرى مكتب كلامي خود را در برابر معتزله وأهل حديث تأسيس كرد پاسخگوى همهء مسائل نبود ، حتى برخى از آراى وى برهان كافى نداشت ، ولى بعد از أو ، آنان كه مكتب كلامي وى را برگزيدند لباس نوى بر آن پوشاندند وبه نشر وترويج آن پرداختند . مجموع كارهايى كه دربارهء مكتب وى انجام دادند دو چيز بود : 1 - أفكار شيخ اشعرى را با براهين جديدى همراه ساخته وآن را به صورت مطلوب عرضه كردند . 2 - به اشكالاتى كه مخالفان اشعرى متوجه مكتب أو كرده بودند ، پاسخ گفتند . اين افراد سهم بزرگى در بقاى مكتب اشعرى دارند . كه به أسامي عده‌اى از آنها اشاره مىشود :
هامش
( 1 ) - الملل والنحل ، سبحانى ، ج 2 ، ص 330 به نقل از قواعد العقايد غزالى ، ص 203 .
( 2 ) - بقره ( 2 ) ، آيهء 286 .
( 3 ) - ر . ك : الميزان ، ج 2 ، ص 475 .
( 4 ) - اشاعره عقايد خاص ديگرى نيز دارند كه به جهت اختصار بيان نشد . ر . ك . الملل والنحل ، سبحانى ، ج 2 ، ص 242 - 251 و 262 - 267 .