و اگر كسى تو را بيم دهد كه به تو فحش خواهم داد و ناسزا خواهم گفت ، تو او را مژده بده كه من دربارهء تو خير خواه مىباشم و مراعات تو را مىنمايم . »
وَ أَمَّا اللَوَاتِى فِى الِعلْمِ : فَاسْأَلِ الْعُلَمَآءَ مَا جَهِلْتَ ، وَ إيَّاكَ أَنْ تَسْأَلَهُمْ تَعَنُّتًا وَ تَجْرِبَةً ؛ وَ إيَّاكَ أَنْ تَعْمَلَ بِرَأْيِكَ شَيْئًا . وَ خُذْ بِالِاحْتِيَاطِ فِى جَمِيعِ مَا تَجِدُ إلَيْهِ سَبِيلًا . وَ اهْرُبْ مِنَ الْفُتْيَا هَرَبَكَ مِنَ الْأَسَدِ ، وَ لَاتَجْعَلْ رَقَبَتَكَ لِلنَّاسِ جِسْرًا !
قُمْ عَنِّى يَا أَبَاعَبْدِ اللَهِ ! فَقَدْ نَصَحْتُ لَكَ ؛ وَ لَاتُفْسِدْ عَلَىَّ وِرْدِى ؛ فَإنِّى امْرُؤٌ ضَنِينٌ بِنَفْسِى . وَالسَّلَامُ عَلَى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدَى .
« و امّا آن سه چيزى كه راجع به علم است : پس ، از علما بپرس آنچه را كه نمىدانى ؛ و مبادا چيزى را از آنها بپرسى تا ايشان را به لغزش افكنى و براى آزمايش و امتحان بپرسى ؛ و مبادا كه از روى رأى خودت به كارى دست زنى . و در جميع امورى كه راهى به احتياط و محافظت از وقوع در خلافِ امر دارى ، احتياط را پيشهء خود ساز . و از فتوى دادن بپرهيز همانطور كه از شير درنده فرار مىكنى ؛ و گردن خود را جِسر و پل عبور براى مردم قرار نده .
اى پدر بندهء خدا ( أباعبد الله ) ديگر برخيز از نزد من ! چرا كه تحقيقاً براى تو خيرخواهى كردم ؛ و ذكر و وِرد مرا بر من فاسد مكن ، زيرا كه من مردى هستم كه روى گذشت عمر و ساعات زندگى حساب دارم ، و نگرانم از آنكه مقدارى از آن بيهوده تلف شود . و تمام مراتب سلام و سلامت خداوند براى آن كسى باد كه از هدايت پيروى مىكند ، و متابعت از پيمودن طريق مستقيم مىنمايد . »
[ 1 ]
اين بود متن حديث شريف و ترجمه آن از كتاب نفيس « روح مجرّد » على مؤلّفه رضوان الله و بركاته . اينك بتوضيح فقرات آن در محدودهء مدركات و سعهء ظرفيّت ناقصهء خويش مىپردازيم :
آب دريا را اگر نتوان كشيد * هم به قدر تشنگى بايد چشيد
هامش
[ 1 ] - روح مجرّد ، طبع چهارم ، ص 177 - 186 .