ظاهِرًا و باطِنًا إلَى اللهِ تَعالَى ؛ فَإن لَم تَأتِ بِشَرطِ الدُّعاءِ فَلا تَنتَظِرِ الإجابَة فَإنَّهُ يَعلَمُ السِّرَّ و أخفَى فَلَعَلَّكَ تَدعُوهُ بِشَىءٍ قَد عَلِمَ مِن سِرِّكَ خِلافَ ذَلِكَ .
قالَ بَعضُ الصَّحابَة لِبَعضِهِم : أنتُم تَنتَظِرُونَ المَطَرَ بِالدُّعاءِ و أنا أنتَظِرُ الحَجَرَ .
وَ أعلَمُ : أنَّهُ لَو لَم يَكُنْ اللهُ أمَرَنا بِالدُّعاءِ لَكانَ [ لَكُنّا ] إذا أخلَصنا الدُّعاءَ تَفَضَّلَ عَلَينا بِالإجابَة فَكَيفَ و قَد ضَمِنَ ذَلِكَ لِمَن أتَى بِشَرائِطَ الدُّعاءِ !
و سُئِلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيهِ و آلِهِ عَنِ اسمِ اللهِ الأعظَمِ ، قالَ : كُلُّ اسمٍ مِن أسماءِ اللهِ أعظَمُ ، فَفَرِّغْ قَلبَكَ عَن كُلِّ ما سِواهُ و ادعُهُ بِأىِّ اسمٍ شِئتَ ! و لَيسَ فى الحَقِيقَة لِلَّهِ اسمٌ [ مِن ] دُونَ اسمٍ بَل هُوَ اللهُ الواحِدُ القَهّارُ . [ 1 ]
هامش
1 - [ امام صادق عليه السّلام فرمودند : آداب دعا را رعايت كن و بنگر چه كسى را مىخوانى و چگونه مىخوانى و براى چه مىخوانى و عظمت خدا و بلندمرتبگى او را در نظر آور و با قلب خود آگاهى او را به آنچه در باطن تو مىگذرد و اطلاعش را بر سرّ و ضميرت مشاهده نما ، و آنچه كه در قلب تو از حقّ و باطل قرار دارد و راههاى رستگارى و هلاكت خود را بشناس ، تا اينكه مبادا خدا را به امرى بخوانى كه شايد هلاكت تو در آن باشد ، درحاليكه تو را گمان بر رستگارى در آن امر است . خداوند مىفرمايد . . . و فكر كن چه چيزى را درخواست مىكنى و چقدر درخواست دارى و براى چه درخواست مىكنى و دعا طلب اجابت همه اين امور است از جانب تو نسبت به خداى متعال و ذوب نمودن خون حياتى قلب در مشاهدهء پروردگار و واگذار نمودن اختيار و تسليم همه امور ( چه ظاهرى و چه باطنى ) به خداى تعالى پس اگر شرط دعا را انجام ندادى ، منتظر اجابت مباش ؛ زيرا خداوند به باطن و مخفىتر از آن نيز آگاه است . ممكن است تو از او درخواستى بنمايى درحاليكه مىداند باطن تو چيز ديگرى را مىطلبد .
بعضى از صحابه به ديگرى گفت : شما با دعاء خود توقع نزول باران داريد و من توقع فرو افتادن سنگ را از آسمان .
وبدان اگر خداوند ما را امر به دعا نمىكرد ، هرگاه ما دعا را از روى اخلاص انجام مىداديم ، او اجابت را به ما تفضّل مىنمود ، پس چگونه اجابت ننمايد درحاليكه خداوند تضمين كرده است براى كسى كه دعا را با شرايط آن انجام دهد اجابت نمايد . و از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دربارهء اسم اعظم سؤال شد ، فرمود : هر اسمى از اسماء الهى اعظم است . پس قلبت را از غير او پاك گردان آنگاه به هر اسمى مىخواهى او را بخوان و در حقيقت براى خدا اسمى جداى از اسمى ديگر نيست ، بلكه او خداى واحد قهار است .