تقديراتْ كوچك و محدود و متعيّن به تعيّناتْ ضيّقه بوده ، محيط ظهوراتْ بسيار كوچك ، و فرد از زندان تاريك نفس و آمال مادّيه نمىتواند قدمى برون گذارد .
بنابراين گرچه تمام ارادهها تابع ارادهء خداست ، لكن ارادهء خدا نيز عبث نيست بلكه بر طبق مصلحت و حكمت و بر طبق استعداد افاضه مىكند . شخص حكيم به هر موجودى طبق خواست باطنى و معنوى آن موجود به آن موجود فيض مىبخشد ، زياده از آن خلاف حكمت است . يك مشك آب را در يك كوزهء كوچك ريختن ، يا اتلاف آبست و يا شكستن در اثر فشار بر كوزه خواهد بود ، و اين هر دو خلاف حكمت است ؛ لذا ديده مىشود كه در افراد صاحب يقين دعا مستجاب است بلاترديد .
از پيغمبران معجزات سرمىزده است ؛ پيغمبر اسلام صلّى الله عليه و آله و سلّم شقّ القمر فرمود . حضرت موسى عصا اژدها كرد و يد بيضا آورد ، حضرت عيسى مرده زنده كرد و أكمه و أبرص شفا داد و در كالبد مرغ گلى روح دميد و به پرواز آورد . از اولياى خدا كارهاى عجيب سرمىزند ؛ خارق عادت كه ابداً از افراد عادى سرنمىزند اين بواسطهء يقين آنهاست به خدا . بنابراين شخص دعا كننده بايد در حال دعا خود را واجد چنين حالى ببيند و قدرت و عظمت خود را در مقابل خدا صفر بداند ، و او را داراى قدرت نامتناهى فعّالٌ لما يشاء و حاكمٌ لما يريد بداند ، و از محلّ ترديد و شكّ پا برون نهاده در افق يقين ارادهء خود را به خزائن عالم تقدير برساند ، و نزول تقديرات را حسب ارادهء پروردگار بر طبق استعداد خود در حال دعا تمنّى نمايد .
از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه :
إذا دَعَوتَ فَظُنَّ أنَّ حاجَتَكَ بِالبابِ . [ 1 ]
هامش
1 - الكافى ، ج 2 ، ص 473 : [ وقتى كه دعا مىكنى اين چنين گمان كن كه هم اكنون درخواستت كنار در است تا وارد خانه شود . مترجم ]