« أجمع اصحابنا ان اول المسلمين استجاب لرسول الله ( ص ) خديجه » آورده است . « 1 » ابن سعد گفتار خزيمة بن ثابت را در پيكار صفين « انى لا اصل ابدا » « 2 » و بلاذرى با همان سند « انّى لا اقاتل ابدا » « 3 » آورده است . قاتل عمار بن ياسر در روايت ابن سعد « ابو غادية المزنى » و در روايت بلاذرى « ابو غادية المرى » است .
اين گونه تفاوتها كه نقل به معنا ناميده مىشود ، در بين راويان رايج بوده است و چه بسا در استنساخ كتاب نيز پديد آيد .
3 . تفاوت سندى
بلاذرى نماز پيامبر ( ص ) بر سهيل بن بيضا را از ابن سعد از واقدى از فليج بن سليمان از صالح بن عجلان از عباد از عايشه آورده « 4 » و محمد بن سعد ، از واقدى از مصعب از عيسى از عباد از عايشه نقل كرده است . « 5 »
بلاذرى اذان و اقامه نماز پيامبر ( ص ) را از ابن سعد ، از واقدى ، از موسى از پدرش آورده ؛ « 6 » ولى ابن سعد بخشى از اين گزارش را با همين سند نقل كرده و بخشى را از واقدى نقل قول كرده است . « 7 »
بلاذرى مواردى را از واقدى نقل قول كرده « 8 » كه ابن سعد در طبقات همان مطلب را با سند متصل نقل كرده است . « 9 » گاهى محتواى نقل قول بلاذرى از واقدى در يك سند « 10 » و گاهى در دو سند جداگانه « 11 » و گاهى در سندهاى مختلف در طبقات يافت مىشود . در گزارش از چگونگى قتل عمار ، بلاذرى و محمد بن سعد ، هر يك با تعبيرى از واقدى نقل قول كردهاند . بلاذرى گفته است : « قال الواقدى فى إسناد له » « 12 » و ابن سعد گفته است : « قال الواقدى و غيره » . « 13 »
هامش
( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 124 .
( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 196 .
( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 193 .
( 4 ) . همان ، ج 1 ، ص 259 .
( 5 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 317 .
( 6 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 212 .
( 7 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 176 و 177 .
( 8 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 204 .
( 9 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 171 .
( 10 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 22 و طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 176 .
( 11 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 185 و طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 190 .
( 12 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 197 .
( 13 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 197 .