مطرح بوده است و پيامبر صلى اللّه عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام به آن ، پاسخ گفتهاند . در مجموع ، چهار پاسخ به اين پرسش داده شده است :
1 . بلند كردن دست به هنگام دعا ، خود ، نوعى عبادت است كه خداوند متعال ، مردم را مكلّف به آن نموده است ، چنان كه توجّه كردن در نماز به سوى كعبه ، ركوع و سجود و امثال اينها عبادت است . « 1 »
2 . بلند كردن دست به هنگام دعا ، سنّت نبوى است و پيامبر خدا از پيروان خود ، خواسته است كه چنين عمل كنند . « 2 »
3 . حكمت بلند كردن دست به سوى آسمان در هنگام دعا ، اين است كه آسمان ، جايگاه انواع روزىهايى است كه مورد نياز و درخواست انساناند . بدين جهت ، خداوند به اولياى خود دستور داده كه هنگام دعا ، دستهاى خود را به سوى آسمان و عرش الهى دراز كنند . « 3 »
4 . علّامه سيّد محمّدحسين طباطبايى در پاسخ اين سؤال ، اشاره مىكند كه حقيقت همه عبادات بدنى ( از جمله دعا ) ، تنزيل و تمثيل معانى و مفاهيم و حقايق متعالى در قالب جسمانى است و بلند كردن دست در دعا هم از اين باب است . متن سخن ايشان چنين است :
مخالفت برخى با بالا بردن دست به سوى آسمان به هنگام دعا ، با استناد به اين كه اين كار ، نوعى جسم دانستن خداوند و اشاره به اوست ، بيهوده و نادرست است ؛ چرا كه حقيقت همه عبادتهاى بدنى ، فرو كاستن معناى قلبى وتوجّه درونى ، به صورتْ و شكل ظاهر و نيز اظهار حقايقِ فراتر از مادّه در قالب جسم است ، همان گونه كه در نماز و روزه و حج و . . . و اجزا و شرايطشان هست و اگر چنين نبود ، اصلًا عبادتهاى بدنى تحقّق نمىيافتند و از جمله عبادتها ، دعاست كه توجّه قلبى و درخواست درونى موجود در دعا را كه در ميان ما متداول و معهود است
هامش
( 1 ) . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج 1 ص 180 ح 271 .
( 2 ) . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج 1 ص 176 ح 261 265 وص 178 ح 266 268 .
( 3 ) . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ص 178 ح 269 270 .