به معناى " منير ( روشن كننده ) " تفسير كرده ، مىگويد : " معناى نور ، روشن كننده است ، و از همين معناست سخن خدا كه : " خداوند ، نور آسمانها و زمين است " ، يعنى روشن كننده آنها و فرمان دهنده آنها و راهنماى آنهاست . پس آنها با [ كمك ] خدا در نيازمندىها و منافعشان راه رامىيابند ، همانطور كه در روشنايى و درخشندگى ، راه را پيدا مىكنند ، و اين [ استعمال ، ] توسّع ( گسترش دادن معناى ظاهرى نور به معانى ديگر به جهت مشابهت و از باب مجاز ) است . در حديثى كه از امام رضا عليه السلام نقل شده ، آمده است : " او نور است ، به اين معنا كه راهنماى آفريدههاى خود از آسمانيان و زمينيان است " " .
در به كار بردن صفت " نور " در مورد خداى سبحان ، نور حسّى مقصود نيست ( زيرا خدا جسم نيست ) ؛ بلكه همانطور كه نور ، خودش روشن است و روشن كننده ديگر چيزهاست ، خداى متعال نيز خودش روشن است ( تاريكىاى در او نيست ) و آشكار كننده و روشن كننده چيزهاى ديگر است .
در تفسير " روشن بودن ذات خدا " ، دو احتمال مىتوان داد :
اوّل . مقصود از نبودن تاريكى در ذات الهى ، اين است كه خدا پيراسته از هر گونه كاستىاى است ، همانطور كه در دعا آمده است : " اى توصيف شده ، نه از راه توصيف ذات . . . و هستىبخش هر موجود ، و شمارنده هر شمارش شده ، و پيراسته از هر چيزى كه از دست رفته است ! " .
دوم . روشن بودن ذات خدا ، همان است كه در سخنمان در باره صفت " ظاهر " گفته شد ؛ يعنى ذات خدا از طريق ارائه آثار و نشانههاى تدبير خدا در جهان بر خرد ، روشن و اثبات مىشود .
در تفسير اين كه " خدا ، روشن كننده چيزهاى ديگر است " نيز دو احتمال وجود دارد :
اوّل . خدا ، اصل و آفريننده ديگر موجودات است .
دوم . خدا ، هدايتگر چيزهاى ديگر است . اين هدايت مىتواند به معناى هدايت تكوينى و تشريعى باشد . حديث نقل شده از امام رضا عليه السلام به احتمال دوم اشاره دارد .
1428 . پيامبر خدا صلى اللّه عليه و آله : به نام خدا كه نور است . به نام خدايى كه روشنايىِ روشنايى است . به نام خدايى كه روشنايى در روشنايى است . به نام خدايى كه تدبير كننده كارهاست . به نام
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى) — صفحة 91
مساهمون: محمد الريشهري
ص٩١