بر فراقت چگونه صبر كنم ؟ ! محبّت خدا نسبت به اين دسته ، مفهومى ديگر دارد . معنا و مفهوم واقعى اين دو نوع محبّت را تنها كسانى مىتوانند درك كنند كه به آن رسيده باشند . هر سخنى در تبيين و تفسير محبّت حقيقىِ آفريده به آفريدگار و بالعكس ، ناقص و نارساست . بهترين بيان در توضيح آثار اين محبّت ، همان است كه در حديث " قرب نوافل " ، آمده است . « 1 »
فقيه و محقّق بزرگوار ، شيخ بهايى ، درباره اين حديث مىفرمايد :
سند اين حديث ، صحيح است و از احاديث مشهور ميان شيعه و اهل سنّت به شمار مىرود كه آن را با تغييرى اندك در كتب صحاح خود روايت كردهاند .
و در تبيين جمله " وإنَّهُ لَيَتَقَرَّبُ إلَىَّ بِالنَّوافِلِ حَتّى احِبَّهُ ؛ او با انجام دادن نوافل ، به من نزديك و نزديكتر مىشود تا آن جا كه او را دوست مىدارم " ، مىگويد :
نوافل ، همه اعمال غير واجبى است كه براى خداوند سبحان به جاى آورده مىشود ؛ ليكن تخصيص آن به نمازهاى مستحبّى ، عارضى و حاصل استعمال عرف است . معناى محبّت خداى سبحان نسبت به بنده ، توفيق دادن او براى دورى جستن از سراى فريب و ترقّى به سوى عالم نور ، و انس گرفتن به خدا و وحشت از ماسواى او و يكى شدن همه انديشهها و هموم است . يكى از عارفان مىگويد : " اگر مىخواهى مقام خود را بشناسى ، بنگر تو را در كجا جاى داده است " .
و نيز در توضيح گفتار خداوند متعال در حديث قدسى كه " فَإِذا أَحبَبتُهُ كُنتُ سَمعَهُ الَّذى يَسْمَعُ بِهِ ؛ « 2 » پس چون او را دوست بدارم ، گوش شنوايش خواهم بود . . . " ، مىگويد :
هامش
( 1 ) ر . ك : مصباح المتهجّد : ص 847 .
( 2 ) ر . ك : صحيح البخارى : ج 5 ص 2385 ح 6137 .