از جيب خود « مدّعى به » را به « مدّعى » داده و بعد از آن مريض شده و پس از شش روز در گذشته و در « مقام خيزران » دفن شده است » .
برخى هم گفتهاند منصور او را براى تصدّى كارى غير از قضاء احضار كرده بوده است . چنان كه برخى گفتهاند پس از اين كه ببغداد آورده شده پانزده روز زنده بوده و به او زهر خوراندهاند و در سال يك صد و پنجاه ( 150 ) به سن هفتاد سالگى مرده است .
خلاصهء آن چه زير عنوان چهارم آورده چنين است :
ابو حنيفه خوشرو ، خوش جامه ، خوشبو ، خوش محضر ، با كرم بوده و با برادران و ياران به مواسات رفتار مىكرده ، مردى چهار شانه ، ميانه اندام ، گفتارش از همه بهتر و آهنگش از همه شيرينتر و بخواست خود از همه آگاهتر بوده . عمر بن حمّاد ، نوهء ابو حنيفه در وصف نياى خود گفته است :
همانا او بلند بالا ، گندم گون ، خوش هيئت ، خوش لباس بود و عطر بسيار به كار مىبرد چنان كه هنگامى كه از خانه بيرون مىآمد پيش از اين كه ديده شود از بوى خوشى كه مىداشت شناخته مىشد » از داود بن عليّه نقل شده كه سال ولادت ابو حنيفه را سال شصت و يك ( 61 ) دانسته و مرگ او را در سال يك صد و پنجاه ( 150 ) و بيشتر سال ولادتش را هشتاد ( 80 ) و همه وفاتش را به سال يك صد و پنجاه دانستهاند .
در زير عنوان پنجم خلاصهء سخن خطيب چنين است :
ابو حنيفه گفته است :
« چون خواستم راه تحصيل علم پيش گيرم علوم را به نظر مىآوردم و از عواقب و نتائج يكايك مىپرسيدم . برخى مىگفتند : قرآن بياموزم .
« پرسيدم هر گاه قرآن بياموزم و آن را حافظ شوم چه بهره و عاقبتى خواهد داشت ؟
پاسخ دادند : در مسجد مىنشينى و كودكان و نوباوگان از تو قرآن مىآموزند و زمانى دراز نمىگذرد كه در ميان ايشان كسى بر مىخيزد كه از تو حافظتر ( يا با تو برابر ) است پس رياست تو از ميان مىرود .
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 699
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٩٩