2 - مذهب مالكى
اين مذهب به امام مالك پسر انس اصبحى كه ، بقول اشهر ، در سال نود و سه ( 93 ) تولَّد يافته و ، بقول صحيح ، به سال يك صد و هفتاد و نه ( 179 ) در گذشته است نسبت دارد .
از ميان چهار مذهب ، اين مذهب از لحاظ قدمت ، دومين مذهب است .
اصحاب اين مذهب را به نام « اهل حديث » مىخوانند .
امام مالك علاوه بر مدارك استنباطى كه ديگران هم آنها را معتبر مىدانند مدركى ديگر را نيز براى استنباط احكام فقهى معتبر مىداند و اين مدرك عبارتست از « عمل اهل مدينه » .
مذهب مالكى در مدينه ، موطن امام آن ، پيدا شده و از آن پس در حجاز انتشار يافته و بر حجاز و مصر و بصره و نواحى آن از بلاد افريقا و اندلس و صقليه ( سيسيل ) و مغرب اقصى تا شهرهاى اسلامى از سودان غالب گرديده است . در بغداد تا قرن چهارم بسيار نمايان بوده و پس از آن رو بضعف نهاده چنان كه در بصره پس از قرن پنجم رو بضعف گذاشته است و بر قزوين و ابهر غالب شده و در نيشابور ظهور يافته و پيشوايان و مدرّسانى در آن بلاد داشته است . در بلاد فارس هم بوده و در بسيارى از شهرهاى شام انتشار يافته و در مدينه رو به فتور و خمول و گم نامى نهاده ليكن در سال هفتصد و نود و سه ( 793 ) كه ابن فرحون قضاء آنجا را به عهده داشته آن را تقويت كرده ، و نمايانش ساخته است .
چنان كه مقريزى در « خطط » آورده است نخستين كسى كه مذهب مالكى را بمصر آورده عبد الرحيم بن خالد بن يزيد بن يحيى مولى جمح بوده پس از وى
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 665
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٦٥