اهل اندلس بيشتر بمذهب اوزاعى هستند و نخستين كسى كه اين مذهب را به اندلس وارد ساخته صعصعة بن سلام است كه بدانجا رفته و تا زمان هشام بن عبد الرحمن در آنجا مىبوده است .
پس از سال دويست هجرى مذهب اوزاعى در اندلس انقطاع يافت و مذهب مالكى بر آن غالب گرديد .
در كتاب « نيل الابتهاج » آورده است كه اهل اندلس بمذهب اوزاعى پايبند بودهاند تا اين كه طبقهء نخست از كسانى كه امام مالك را ديدار كردهاند از قبيل زياد بن عبد الرحمن و غازى بن قيس و قرعوس به اندلس وارد شده و به نشر مذهب مالك پرداختهاند و امير هشام اين مذهب را پذيرفته و مردم را به زور و بضرب شمشير به قبول آن وادار ساخته است .
ضبّى در كتاب « بغية الملتمس » آورده است كه اين مذهب در اندلس به وسيلهء يحيى بن يحيى بن كثير انتشار يافته و گروهى بىشمار از او فقه فرا گرفتهاند او در سال دويست و سى و چهار ( 234 ) و به قولى دويست و سى و سه ( 233 ) در گذشته است .
مقريزى در « خطط » و ابن فرحون در « ديباج » گفتهاند : نخستين كسى كه مذهب مالك را به اندلس وارد ساخته زياد بن عبد الرحمن قرطبى ملقب به شبطون پيش از يحيى بن يحيى بوده و زياد به سال يك صد و نود و سه ( 193 ) و به قولى يك صد و نود و چهار ( 194 ) و به قولى ديگر يك صد و نود و نه ( 199 ) وفات يافته است .
در كتاب « نفح الطيّب » در اين باره تفصيل قائل شده كه بدين خلاصه است :
« گروهى از امثال شبطون و قرعوس بن عباس و عيسى بن دينار و سعيد بن ابى هند و ديگران در زمان هشام بن عبد الرحمن پدر حكم ، به حج رفتند پس از بازگشت از حجّ فضل مالك و سعهء علم و جلالت قدر او را توصيف كردند به طورى كه آوازهء او بالا گرفت و از آن زمان علم و آراء او در اندلس رواج و انتشار يافت .
و رائد و جلوتاز اين گروه ، شبطون بود و او نخستين كسى است كه كتاب « الموطَّأ »
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 668
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٦٦٨