- 1 - ابن عيينه
حكم بن عيينه مولى كنده .
به گفتهء ابو اسحاق ، حكم بن عيينه به سال يك صد و پانزده ( 115 ) وفات يافته است .
از اوزاعى نقل شده ، كه هنگامى كه با يحيى بن ابى كثير در منى بودهاند و از وى پرسيده كه آيا حكم را ديده يا نه ؟ و او پاسخ داده كه او را ديده است ، پس چنين گفته است :
« ما بين لابتيها احد افقه منه » ( ميان دو كوه مكه از حكم بن عيينه كسى فقيهتر نيست ) . و اين سخن را يحيى در زمانى گفته كه عطاء بن ابى رباح و اصحابش در آنجا مىبودهاند .
حكم با ابراهيم همزاد بوده يعنى هر دو در يك شب به دنيا آمدهاند ليكن حكم از ابراهيم فقه آموخته و علم فرا گرفته است .
در اينجا لازم است ياد آور باشم كه ضبط نام پدر حكم چنان كه در نسخه چاپى « طبقات الفقهاء » است ، و در اين اوراق آورده شده ، با عين مهمله و بعد از آن دو ياء ( آخر حروف هجاء ) و بعد از دو ياء نونى است ( مصغّر عين ) ليكن در كتب رجال برخى فقط حكم بن عتيبه ( با عين و تاء سيم حروف هجاء - و ياء - آخر آنها - و باء دوم حروف - ) را آوردهاند و بعنوان « حكم بن عيينه » كسى را ياد نكردهاند چنان كه شيخ طوسى در « اصحاب على بن حسين ( ع ) » همين كار را كرده و اين مضمون را گفته است :
حكم بن عتيبه ، ابو محمد كندى كوفى ، و گفته شده است ابو عبد الله ، در سال يك صد و چهارده ( 114 ) و به قولى يك صد و پانزده ( 115 ) در گذشته است » .
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 557
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٥٥٧