تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ميراث حديث شيعه — صفحة 277

مساهمون:

ص٢٧٧
نمونه‌اى از شيوهء نگارش در عصر صفوى را در پيش روى خوانندهء گرامى مىنهيم ، باشد كه كاوشگران در تاريخ وأدبيات آن عصر ، از اين رساله بهره بَرند . * * * على خان خاكى ، نگارندهء « ولايت نامه » ، اديبى است عارف ، داراى ذوق نثرى وشعري ، آشنا به أدبيات تازى وداراى اطّلاع از پاره‌اى از دانش‌هاى اسلامى رايج در سده‌هاى دهم ويازدهم قمري ، نزديك به خاندان صفوى ، وشايد داراى سِمَتى در دستگاه دولتي آنان بوده است . خاكى جز « ولايت نامه » ، بر سورهء يوسف تفسيري نسبتاً كوتاه وعرفانى به نثر ونظم نگاشته است ودر آغاز آن ، از شاه طهماسب صفوى ( م 984 ق ) وشاهزاده پرى خان خانم ستايش فراوان مىنمايد . دانستنىهاى تاريخي مربوط به زندگانى ودانش‌آموزى خاكى كه بتوانيم دراختيار خوانندگان خود بگذاريم ، بسيار ناچيز وهمان چند جمله‌اى است كه گفتيم . در لغت‌نامهء دهخدا ، خاكى بدين‌گونه معرّفى شده است : ميرزا على قلى خان لگزى ، از شعراى متأخّر إيران واز رجال شاه طهماسب صفوى بوده است . اين بيت أو راست :
غم كه پير عقل تدبيرش به مُردن مىكند * مىفروشش چاره در يك آب خوردن مىكند
* * * نسخه‌اى كه در دست است ، نزديك به عصر مؤلّف نوشته شده وداراى دو رسالهء ولايت‌نامه وتفسير سورهء يوسف است كه هر دو از خاكى است . پس از ولايت‌نامه ، قصيده‌اى است داليه از « فدايى » در مدح حضرت امام رضا عليه السلام در 37 بيت وپس از آن قطعه‌اى در ذكر مكارم