ولايت نامهء أمير المؤمنين عليه السلام
على خان خاكى ( قرن 10 ق )
تحقيق : سيّد احمد حسينى اشكورى
درآمد
در روزگار صفويان ( 905 - 1135 ق ) نقّالى رواج بسيار يافت . نقّالها بر سرِ هر كوى وبرزَن ودر قهوهخانهها ومراكز عمومى به نقّالى وداستانسرايى مىپرداختند ومردم عوام را به دور خود ، گِرد مىآوردند وآنها را با نقلهاى ساختگى وداستان شجاعان ودلاوران خيالي ، سرگرم مىساختند واين ، وسيلهاى براي اخّاذى وارتزاق آنان بود .
گروهى از اين نقّالانِ دورهگرد ، درويشان بودند كه بيشتر به شعر خوانى به آواز ونواى خوش مىپرداختند واشعار بزرگانِ عرفا را در جمع مىخواندند وگاهى با داستانهاى مذهبي ، محافل خود را گرم مىكردند . بيشتر داستانهاى آنها بىاساس ونمونهاى از شجاعتها ورزمآرايىهايى بود كه خود مىساختند وبه بزرگان مذهبي ، مخصوصاً حضرت أمير المؤمنين عليه السلام ، نمونهء كامل شجاعت ودلاورى ، نسبت مىدادند تا عواطف ديني شنوندگان را تحريك نمايند وآنان را به ذل وبخشش بيشتر ، وادارند . البتة دولتهاى آن روزگار ، درويشان اين چنينى را تشويق مىكردند تا مردم را سرگرم كنند واحتمالًا بهرههاى سياسي نيز از آنان داشته باشند .