العاده اهميت دارد و آئينهء تمام نماى روابط اجتماعى ايرانيان در عرصه هاى مختلف در سدهءسيزدهم مى باشد .
او همچنين الفاظ و عبارت هايى كه ايرانيان در هنگام ديد و بازديد و مراسم مختلف به كار مى برند به عين الفاظ ذكر نموده است . براى نمونه در بيان طبقه مجتهدين و وظايف آنها چنين مى نويسد :
« پنجم : متوكلين على الله سلسلهء جليلهء مجتهدين كه حافظِ حوزهء شريعت غرّا و حارس ملت حنيفهء بيضا ، هاديان راه دين و حاكمان حدود شرع متين اند . مجتهد كسى است كه قواعد اوامر و نواهى الهى و احكام شرايع حضرت رسالت پناهى از صوم و صلوة واجبات و مندوبات و محلّات و محرمات مباحات و مكروهات طهارت و نجاسات به ادلهء اربعه كتاب و سنت و عقل و اجماع استنباط و تحقيق طريق تعديل و توثيق رجال روات كرده در جميع علوم صرف و نحو و منطق و معانى و بيان و لغت و اصول فقه و فقه از عبادات و معاملات تا قصاص و ديات و حديث و تفسير و حكمت و كلام استفراغ وسيع و تدقيق تصحيح منيع نموده ملكه به هم رسانيده ، افاده و افاضه درس و تعليم فرمايد .
و مجتهد جامع الشرائط اعلم و افقه و اعدل و ازهد و اتقاء و اورع اهل زمان و اقران و مسلّم فضلاى دوران باشد ، حكم آن بر تمام مردم از شاه تا گدا نافذ و جارى بوده ، او را مطاع لازم الاتباع دانند . چنان كه به عزل حاكمِ ظالمِ بلد امر نمايد ، رعايا و لشكر فرمانش پذيرند و كسى كه به مراتب مذكور نرسيده باشد از رجال و نسوان شريفان و وضيعان و لئيمان جميع اصناف امم و طبقات بنى آدم را مقلّد نامند .
چون آسايش عباد و آرامش بلاد و انتظام هر گونه اصلاح و فساد و ضبط امور معاش و معاد به وجود حاكم شرع و ناظم عرف ، وابسته است بنابر آن در كلّ بلدان و قصبات و ديهات و ايلات براى اجراى قواعد و قانون اسلام به سند و اجازهء مجتهد جامع الشرائط هر كه به درجهء علم و اوصاف مندرجه لايق و در فنون نقليه و عقليه چنانچه بايد فايق باشد ، بر گزيده و مقرر گردد تا خلق در امور دينيه و اخذ مسائل شرعيه به او رجوع نمايند و تقليد نمايند .
جنابش تأليف رسايل عربى و فارسى ، مشعر احكام مرتب نموده ، به دست مردم دهد .
و اداى جمعه و جماعت و ايصال وجوه خمس و زكات و تكميل وصيّات اموات و . . . » .
بعد از كارهايى كه مجتهدين در آن در جامعه نقش ايفا مى كردند ، بيان نموده است .
ميراث مشترك ايران و هند ( فارسى ) — صفحة 289
مساهمون: على صدرائى خوئى
ص٢٨٩