نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 2 ، 1 ، ص 52 .
نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ص ( 17 - 16 ) .
معناى استقلالى تركيبى
معناى مركب قابل تصوّر ، بدون نياز به ضميمه معناى استقلالى تركيبى ، مقابل معناى استقلالى افرادى بوده و عبارت است از معناى مستقلى كه در ضمن كلام مركبى بيان مىشود و در تحقق خود به نسبت تركيبى نياز دارد ، همانند افعال كه حقيقت آنها چيزى بين اسم و حرف است ، زيرا از ماده و هيئت متشكل بوده و ماده ، معناى اسمى و هيئت ، معناى حرفى است و به سبب معناى اسمى آنها معنايشان در ذهن مخاطب خطور مىكند و به خاطر هيئت كه معناى حرفى است نيازمند ضميمه شدن نسبت تركيبى به آنها است .
نيز ر . ك : معناى استقلالى افرادى .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 2 ، 1 ، ص ( 53 - 51 ) .
معناى استقلالى جوهرى
ر . ك : معناى استقلالى
معناى اسما
ر . ك : معانى اسما
معناى اسمى
معناى داراى استقلال ذاتى معناى اسمى ، مقابل معناى حرفى بوده و عبارت است از هر معنايى كه براى افاده معنا استقلال ذاتى داشته و براى اين منظور ، تابع معناى ديگرى نيست ، مانند : معناى ابتدائيت كه از كلمه « الابتداء » به دست مىآيد ؛ به خلاف ابتدائيتى كه مدلول حرف « من » است و تا معناى ديگرى به آن ضميمه نشود فهميده نمىشود ؛ براى مثال ؛ اگر گفته شود : « سرت من البصرة » ، « من » به كمك مفهوم « سير » و « بصره » نشان مىدهد كه آغاز سير از بصره بوده است .
نكته اول :
معناى اسمى به هر معناى مستقلى اطلاق مىشود و شامل معناى اسم و فعل مقابل جمله فعلى ، هر دو ، مىشود ؛ به خلاف مدلول حروف و هيئتها كه معناى حرفىاند .
نكته دوم :
تفاوت معناى اسمى و حرفى ، همان استقلال در معناى اسمى و تبعيت در معناى حرفى است .
نيز ر . ك : معناى حرفى .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص ( 67 - 65 ) .
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 219 .
فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 1 ، ص 349 .
آذرى قمى ، احمد ، تحقيق الاصول المفيدة فى اصول الفقه ، ص ( 110 - 109 ) .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 26 .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، 2 ، ص 33 .
معناى اضافى
ر . ك : معناى نسبى
معناى اعم
ر . ك : معانى اعم
معناى افرادى استقلالى
ر . ك : معناى استقلالى افرادى
معناى افعال
ر . ك : معانى افعال
معناى الفاظ
ر . ك : معانى الفاظ
معناى امر
ر . ك : معانى امر
معناى انبايى
ر . ك : معناى حكايى
معناى ايجادى
معناى ايجاد شده به سبب استعمال لفظ معناى ايجادى ، مقابل معناى اخطارى بوده و عبارت است از معنايى كه با قطعنظر از استعمال ، داراى واقعيتى ( تقرر و ثبوت ) در خارج و يا در ذهن و عالم مفهوم نيست ، بلكه استعمال لفظ در معنا ، سبب ايجاد معنا در ذهن مخاطب مىگردد نه خطور آن ؛ يعنى استعمال به مثابه يك علت ايجادكننده است كه معنا را ايجاد مىكند ، مانند : معانى حروف كه قبل از استعمال ، هيچگونه ثبوت و واقعيتى در خارج و در ذهن ندارد و به محض استعمال ، ايجاد مىگردد .
نكته اول :
مرحوم « محقق نايينى » معانى حرفى را معانى ايجادى ، و معانى اسمى را معانى اخطارى مىداند .
نكته دوم :
« شهيد صدر » ايجادى بودن معناى حرفى را بهگونهاى متفاوت از مرحوم « نايينى » تفسير مىكند . به نظر « شهيد صدر » ايجادى بودن معانى حرفى به معناى ايجاد مصداق ربط و حقيقت ربط در ذهن است ؛ يعنى معانى حرفى از يك نظر ، مفهوم ربط و از نظر ديگر ، مصداق ربط است ؛ اما مرحوم « نايينى » ايجادى بودن معناى حرفى را به معناى ايجاد ربط مفهومى ميان اجزاى كلام مىداند . « 1 »
نيز ر . ك : معناى اخطارى .
هامش
( 1 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 68 .