ضوابط جمع عرفى
ر . ك : قواعد جمع عرفى
« ط »
طرد
وجود وصف ملازم حكم ، و فاقد تناسب ذاتى يا تبعى با حكم طرد ، از مسالك علت بوده و به معناى وصفى از اوصاف اصل غير از وصف مناسب يا وصف شبهى است كه در غير محل نزاع همواره همراه حكم مىآيد ؛ به بيان ديگر ، طرد عبارت است از وجود حكم با وجود وصفى كه مناسبت ذاتى و يا تبعى ميان آن وصف و حكم وجود نداشته و فقط ملازمه وجودى ميان آنها باشد ، و چنين وصفى ، وصف طردى ناميده مىشود ، همچون ملازمه وجودى ميان حكم حرمت خمر مسكر و انتشار بوى تند همراه آن . و يا براى مثال ، در تعليل ازاله نجاست به آب مطلق گفته شده : « چون آب مايعى است كه بر جنس آن پل ساخته مىشود ، پس مطهر است » و از آنجا كه روغن و سركه چنين وصفى ندارند پس مطهر نيستند ؛ وصف طردى در اين مثال ، « قابليت پل زدن بر جنس آن » مىباشد كه در آب وجود دارد ، ولى در سركه و خمر وجود ندارد .
اصوليون اهل سنت درباره اينكه طرد ، از عليت كشف مىنمايد يا نه ، اختلاف دارند ؛ بسيارى از آنها همانند « آمدى » و « ابن حاجب » بر اين عقيدهاند كه از عليت ، كشف نمىكند و برخى ديگر ، عكس آن را اعتقاد دارند .
نيز ر . ك : قياس طرد ( خاص ) .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 4 ، ص 113 .
فخر رازى ، محمد بن عمر ، المحصول فى علم اصول الفقه ، ج 5 ، ص 221 .
زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 661 .
طرد و عكس
ر . ك : دوران
طرق استنباط علت حكم
ر . ك : مسالك علت
طرق امضايى
ر . ك : اماره امضايى
طرق بازشناسى حقيقت از مجاز
ر . ك : علايم حقيقت و مجاز
طرق تأسيسى
ر . ك : اماره تأسيسى
طرق تعيين حقيقت و مجاز
ر . ك : علايم حقيقت و مجاز
طرق خاص امضايى
ر . ك : اماره امضايى
طرق سمعى
ر . ك : اماره شرعى
طرق شرعى
ر . ك : اماره شرعى
طرق ظنى
ر . ك : امارات
طرق عقلايى
ر . ك : اماره عقلايى
طرق عملى
ر . ك : اماره معتبر
طرق غير علمى
ر . ك : امارات
طرق كاشفيت اجماع
راههاى كشف اجماع از قول و نظر معصوم عليه السّلام اصوليون امامى معتقدند اجماع بما هو اجماع ارزش و اعتبار ذاتى ندارد ، بلكه اجماعى ارزش دارد كه از نظر معصوم عليه السّلام پرده برمىدارد ؛ ازاينرو ، راههايى را براى كشف اجماع از قول و نظر معصوم عليه السّلام مطرح نموده و آنها را « طرق كاشفيت اجماع » ناميدهاند .
مهمترين اين راهها از نظر علماى شيعه عبارت است از :
1 . طريق حس ( كه به آن تضمنى و يا دخولى نيز مىگويند ) ؛ 2 . طريق حدس ؛ 3 . طريق لطف ؛ 4 . طريق تقرير ؛ 5 . طريق وثوق و اطمينان .
مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 103 - 101 ) .
آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 331 .
انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 83 .
غراوى ، محمد عبد الحسن محسن ، مصادر الاستنباط بين الاصوليين و الاخباريين ، ص 172 .
طرق مخترعه
ر . ك : اماره تأسيسى
طرق معرفت حقايق الفاظ
ر . ك : علايم حقيقت
طريق تضمنى
ر . ك : طريق حس
طريق تقرير
كشف رأى معصوم عليه السّلام از طريق تحقق اجماع در محضر وى و سكوت او طريق تقرير ، از « طرق كاشفيت اجماع » بوده و به اين معنا است كه در محضر منظر و مسمع معصوم عليه السّلام اجماعى محقق شود و