2 - ذراع هاشمى واحد مقياس شرعى براى مساحت است و اندازه آن 8 قبضه ، هرقبضه چهار انگشت و با نظام مقياس مترى امروز 62 سانتىمتر است .
ذرق :
فضله پرندگان كه در اصل نجس است اما با توجه به ابتلاى عموم به آن اگر اندك باشد قابل چشمپوشى و بخشش است .
ذريّه :
نسل انسان اعم از پسر و دختر . رعد / 38
احكام آن : وجوب صلهرحم ، حرمت نكاح ، وجوب انفاق ، وصيت ، وقف . نساء / 23 ، طلاق / 6
ذريعه : ابزارى كه فرد را به حرام مىرساند .
انواع ذريعهها و حكم آنها :
1 - ذريعههايى كه بهندرت به فساد منته مىشوند و آنها جايز هستند مثل كاشتن انگور و يا ساختن اسلحه .
2 - ذريعههايى كه اكثرا به فساد منجر مىشوند مثل فروش انگور به سازنده شراب .
3 - ذريعههاى مشروع ولى كاربرد آنها اشكال دارد مثل نكاح محلّل .
4 - ذريعه به سوى كارهايى كه مشروع است .
ذكات :
ذبح حيوان حلالگوشت .
مائده / 3
ذمّة :
ظرفيت معنوى كه تعهدات انسان در آن استقرار مىيابد يا محل تعهد در انسان است . توبه / 8
ذمّى :
غيرمسلمانى كه در حكومت اسلامى زندگى مىكند و به وسيله پيمان جزء شهروندان آن به شمار مىآيد .
كافر بهوسيله دو چيز ذمى مىشود : تبعيت و عقد .
حقوق أهل ذمه : 1 - وفا به پيمان از سوى مسلمين 2 - حمايت از آنان 3 - آزادى انجام مراسم 4 - رعايت حرمت ازدواجهايشان 5 - عدم ممانعت از اعمالى كه در دينشان آزاد است 6 - رعايت مقررات همگانى 7 - اختصاص قاضى جهت احوال شخصيه 8 - رعايت احوال آنان 9 - جواز ازدواج با زنهايشان .