از « جنس پارسى » اظفار الطيب همان است كه در عبادان ( آبادان امروز ) و بحرين بدست مىآمده و جنس بحرينى از ديگر اجناس بهتر بوده است .
و اما كلمهء ماسماهى كه هروى به آن اشاره مىكند همان ميشماهى مذكور در ترجمهء صيدنه است كه پيش از اين ديديم . در فرهنگ معين ماسماهى ذيل لغت ماش ماهى چنين تعريف شده است : گونهاى ماهى استخوانى ( لاتين
Aspius
) كه بدنى كشيده و بالهء شناى پشتى كوتاه و نوك تيز دارد . گونههائى از اين ماهى در درياى خزر نيز فراواناند .
اغاريقون
( qariqun )
( لا )
Agaricus Officinalis
( فر )
Agaric
اغاريقون دو جنسست نر و ماذه و ماذه بهتر . . . و اغاريقون نوعيست از فطر كوهى .
الابنيه ( بهم 19 ، زل 17 )
اين لغت در غالب مآخذ و از جمله در ترجمهء صيدنه و اغراض و تحفه و مخزن و شرح اسماء غاريقون ذكر شده است چنان كه بيايد . در الابنيه نيز در ذيل مادهء « خريق » غاريقون آمده است : خربق . . .
شربتى از او نيم در مسنگست تا نيم مثقال با مطبوخ افتيمون و غاريقون ( بهم 134 ) .
همچنين در الابنيه در تحت مادهء « بيش » از غاريقون سياه ياد شده است : خربق و عرطنيثا . . . و غاريقون سياه . . . اينهمه بر مرى و حلق و معده حمله برد ( بهم ، 73 ) . در ترجمهء صيدنه ذيل مادهء غاريقون چنين آمده است : رازى حكايت كند از جالينوس كه غاريقون را مغشوش نتوانند كرد به آن سبب كه چيزى نيست در ادويه كه به او مشابهت دارد . . . لون او سپيد به غايت باشد و شيرين بود . . . ابن ماسويه گويد غاريقون دو نوع است .
نوعى از او نر است و نوعى ماده و آنچه ماده است نيكوتر است و ماده آن است كه چون بريده شود اجزاء ميان او كژ بماند و زود درهم شكسته شود و ميانهء او سپيده بود و جرم او تو بر تو باشد ( ترجمهء صيدنه ، ب 92 ) . مؤلف هدايه « غاريقون » را در موارد عديده براى معالجهء بيماريهاى مختلف تجويز كرده است ( ر ك : همان كتاب ، فهرست داروها ) . غاريقون داروئى رومى است نر است و ماده اما ماده سپيد است و املس و نازك و نر سياه است يا سرخ و سخت و چرب نازك آنچه پسنديده است ماده است ( اغراض ، 637 ) .
غاريقون . . . و هو رطوبات تتعفن فى باطن ما تاكل من الاشجار حتى عن التين و الجميز ( داود انطاكى ، دهخدا ) . غاريقون و هو صنفان ذكر و انثى ( ابن بيطار ) غاريقون چيزى است شبيه به بيخ و از جزاير درياى روم آورند و در جوف درختهاى انجير و جميز و امثال آن به سبب تعفن متكون مىگردد و مانند فاو كه از