موارد استعمال : در صورت عدم اقامهء حدود اللّه مرد مىتواند فديهء زن را قبول و در مقابل اخذ فديه طلاق بدهد .
شرح لمعه ، كتاب خلع
حديبيّة -
محلى است در نزديكى مكهء معظمه مىگويند نصف آن محل در حلّ و نصف ديگر آن در حرم واقع است و پيامبر اسلام را در آن محل مصدود كردند و نگذاشتند حج بجا بياورد .
موارد استعمال : بنابر قولى شخص مصدود در محل صد با تقصير و قربانى كردن از احرام خارج مىشود چنانچه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله در حديبيه چنين كردند .
مجمع البحرين ؛ جواهر الكلام ، ج 20
حديث -
چيزى تازه در مقابل قديم .
فرهنگ معارف اسلامى
در فقه ، 1 ) چيزى است كه از قول و فعل و تقرير معصوم حكايت نمايد ؛ 2 ) گفتار رسول و ائمهء اطهار عليه السّلام . فرهنگ معارف اسلامى
موارد استعمال : با جملهء « انت عتيق » برده آزاد مىشود چون در لغت و عرف و حديث معروف است . شرح لمعه ، كتاب عتق
حديث نبوى -
كلامى است كه از رسول گرامى اسلام نقل شده باشد و اسناد به آن بزرگوار داده شود .
جملهء « ذكاة الجنين ذكاة امّة » لفظ حديث نبوى مىباشد . شرح لمعه ، كتاب صيد و ذباحه
حديد -
چيزى كه ماده آهنى دارد . شرح لمعه
موارد استعمال : قصاص به وسيلهء چيزى كه حديد است انجام مىيابد ، با غير آن جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب قصاص
حذار -
حذار با فتح حاء و كسر راء به معناى بترس ، احتياط كن .
اگر تيرانداز در موقع تيراندازى حذار بگويد در صورت شنيدن مجنى عليه ضمانت ندارد . شرح لمعه ، كتاب ديات
حرّ -
خالص . كشّاف
در فقه ، شخص آزاد از قيد و بندگى و بردگى به علت اينكه خالص را تعلق حق غير است حرّ ناميده شده است . كشّاف
موارد استعمال : حرّ در مقابل قتل حرّ كشته مىشود خواه در علم و شرف و فقر و ثروت و صحت بدن و مرض و قوت و ضعف و بزرگى جثه و كوچكى آن مساوى باشند ، خواه متفاوت باشند .
شرح لمعه ، كتاب قصاص
حراق -
سوختهاى است كه از سنگ چخماق بر آن آتش گيرند كه معمولا به صورت پنبه است كه از سوختن آن بوئى هم به وجود آيد ، آب بسيار شور .
موارد استعمال : اگر قوهء شامّهء شخصى در اثر جنايت آسيب ببيند به وسيلهء حراق امتحان مىشود . شرح لمعه ، كتاب ديات
حرام -
ناروا ، ناشايست .
در فقه ، هر عملى كه از نظر شرعى ترك آن لازم است و نبايد انجام داد .
توضيح المسائل ؛ ترمينولوژى حقوق
بلد الحرام ( مكه ) ، شهر الحرام ( ماه محرّم ) مسجد الحرام ( مسجدى كه خانهء كعبه در آن است ) .