شركت عنان
عبارت است از شركت در اموال ، بدين صورت كه هريك از دو شريك مالى را ارائه دهند و با سرمايهء مشترك به كار و فعاليت بپردازند و ربحى كه بدست مىآيد بين آنان مشترك باشد .
در ريشه و اصل كلمهء ( عنان ) اختلاف كردهاند . مشهور ، چنان كه در كتاب مغنى المحتاج مىنويسد ، برآنند كه از عنان دابه ( اسب ) مأخوذ است . چون چنان كه دو طرف عنان استوا و تساوى دارند دو شريك نيز در ولايت فسخ و تصرف و استحقاق ربح تساوى دارند . يا چنان كه عنان دابه را منع مىكند هريك از دو شريك ديگرى را از تصرف آنطور كه خواهد مانع مىشود « 1 » . جواز و صحت اين نوع مورد اتفاق است « 2 » .
شركت مفاوضه
اين است كه دو نفر يا بيشتر شريك شوند بدين صورت كه آنچه از طريق كسبوكار بدست مىآورند و كليه سود و زيان و جميع غرامات و التزامات از قبيل ارش جنايت و ضمان غصب و قيمت متلف و غرامت ضمان و كفالت و نيز آنچه از راه ارث يا طريق ديگر نصيب يكى از آنان شود همه و همه بين آنها مشترك باشد . اين نوع شركت نزد اماميه باطل است « 3 » . و نيز شافعى آن را باطل دانسته است ليكن مالك و ابو حنيفه بر صحت و جواز آن اتفاق كردهاند « 4 » .
شركت وجوه
در معانى ذيل به كار رفته است :
الف - اشهر معانى آن اين است كه دو نفر كه داراى وجاهت و اعتبار و آبرو هستند ليكن مالى و سرمايهاى از براى ايشان نيست شريك شوند تا اشيايى
هامش
( 1 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 331 ، تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب شركت ، مغنى المحتاج ، ج 2 ، ص 212 .
( 2 ) . مغنى المحتاج ، ج مذكور ، ص مذكور ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 13 ، حدائق الناضره ج مذكور ، ص مذكور .
( 3 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 331 ، تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب شركت .
( 4 ) . بداية المجتهد ج 2 ، ص 251 ، مغنى المحتاج ، ج 2 ، ص 212 ، الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) ج 3 ، ص 3 ، المغنى ( ابن قدامه ) ج 5 ، ص 25 .