تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى ) — صفحة 253

مساهمون:

ص٢٥٣

نصّ و ظاهر

چنانچه دلالت كلام بر معناى مقصود به اندازه‌اى روشن و معلوم باشد كه هرگونه احتمال معناى ديگر را نفى كند ، در آنصورت آن را نص گويند . ولى « ظاهر » اين است كه هرچند معناى كلام معلوم است منتها احتمال معناى ديگر نيز در آن مىرود و ليكن اين احتمال ضعيف است .

نهى

منظور از مادهء نهى همان كلمهء نهى ( ن - ه - ى ) مىباشد كه عبارت است از طلب نمودن شخص عالى از فرد دانى مبنى بر ترك انجام عملى . به اين ترتيب نهى همچون كلمهء أمر دلالت بر طلب مىكند ، با اين تفاوت كه در امر طلب به وجود عمل تعلّق گرفته و در نهى به ترك آن ، منتها هر دو عقلا دلالت بر الزام مىكنند . مقصود از صيغهء نهى كه عبارت از هيئت آن باشد ، در كل هر صيغه‌اى را كه بر طلب ترك دلالت نمايد آن را شامل است . به هر ترتيب ، انصاف اين است كه صيغهء نهى ظهور در حرمت دارد و منشأ اين ظهور نيز حكم عقل مىباشد نه از طريق وضع ، چنان كه در امر نيز همين معنا جريان دارد .