بعد و عقاب است .
به بيان ديگر : امر و نهى مولوى ، بعث و طلب ، و زجر و منع حقيقى هستند كه غالبا ناشى از وجود مصلحت و مفسده در متعلق آنها است ، به گونهاى كه عقل حكم مىكند به ترتّب استحقاق ثواب بر موافقت و عقاب بر مخالفت ، مضافا بر مصلحت و مفسده فعل مطلوب .
- امر ارشادى :
ارشاد در لغت از ماده « رشد » يعنى هدايت ، دلالت و راهنمايى است . مراد از امر و نهى ارشادى اين است كه غير از خواص و آثار و منافع و ضررهايى كه بر انجام يا ترك فعل مترتب مىشوند و ناشى از وجود مصلحت و مفسده در خود فعل يا ترك آن است ، اثر ديگرى مانند قرب و بعد و ثواب و عقاب بر امتثال يا مخالفت امر و نهى مترتب نمىشود .
به عبارت ديگر : امر و نهى ارشادى بعث و زجر صورى هستند كه فقط خبر از مصلحت و مفسده فعل مىدهند و مكلف را به اين مصلحت و مفسده ارشاد مىكنند .
علّت و وجه اختلاف اوامر و نواهى مولوى و ارشادى :
در اينكه چه چيز باعث اختلاف در اين دو قسم امر و نهى شده كه در قسمى قرب و بعد و ثواب و عقاب هست و در قسم ديگر نيست ، اختلاف است .
برخى گفتهاند : ارشاد براى آگاهى بر مصلحت و مفسده دنيايى است . « 1 »
هامش
( 1 ) المستصفى ، ج 1 ، ص 303 .