دارد ، در آن اختلافهايى ، گاه در تفصيلات آن و گاه در تلاشهايى براى فرار كردن از آن ، مشاهده مىشود .
آن خود را بر مردمان عرضه و تحميل مىكند تا به آن علم يقينى پيدا كنند ، و در آن هنگام به چنين علمى دست خواهند يافت كه عواقب تكذيب خود را به آن ببينند .
پس از اين آغاز كوبنده ، سوره ما را به آيات خدا در آفريدگانش راهنمايى مىكند و به اين كه داناى حكيم است ، و بندگان خود را بيهوده و بىهدف نيافريده ، بلكه در اين آفرينش حكمتى است كه در مسئوليت متجلى مىشود . خدا آنچه را كه در زمين است براى آدمى آفريده ، پس خود انسان را براى چه آفريده است ؟ آيا زمين را آرامگاه و كوهها را ميخهاى استوار كننده زمين نيافريده ، و در ذات آدمى چيزى قرار نداده است كه بر صنع بديع / 245 و حكمت بالغه او دلالت دارد ؟
ما را به صورت جفتها آفريد ، و خواب را براى آسوده شدن ما از رنج كار و تلاش ، و شب را پوشش و روز را وسيله دست يافتن به معاش و نشاط و حركت مقرر داشت ، و آسمان را سقف محفوظى قرار داد كه با هفت طبقه استوار محفوظ مىماند ، و در آن براى مردم زمين چراغ فروزندهاى آويخت ، و سپس از آسمان آب پيوسته و روانشوندهاى را فرو ريخت ، و آن گاه اجزاء اين نظام را به يكديگر پيوستگى داد ، و از زمين دانه و گياه را روياند ، و باغهاى با درختان درهم پيچيده ، كه اين همه براى انسان است ، و انسان براى مسئوليت ، تا فردا در روز جدايى كه زمان رسيدگى به حسابها است در معرض داورى قرار گيرد ، و آن روزى است كه در آن صور اسرافيل دميده مىشود و آفريدگان فوج فوج از زمين بر مىخيزند و براى رسيدگى به حسابهاشان روانه قرارگاه ميزان مىشوند . اما آسمان به صورت درهايى درمىآيد كه فرشتگان از آنها همراه با پاداش و كيفر بر زمين فرود مىآيند . و كوههايى كه بر سر مردمان سايه مىافكند ، به سرابها تبديل پيدا مىكند .
در آن روز به حسابها رسيدگى و جزاها تعيين مىشود . در همان حال كه گردنكشان را به سوى جهنم مىرانند تا روزگارهاى درازى را در آن بدون سردى و
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: احمد آرام
ص٢٥٤