ابعاد آن موجب درهم شكستن پايههاى نظام شاهنشاهى در ايران گرديد . عموميتى كه در اين حادثه به اعتراضات مردم ايران بخشيد ، در رويدادهاى آن سالها همانندى نداشت .
اولين بازتاب انتشار مقالهى مذكور ، در مركز انقلاب - قم - منعكس گرديد و با مخالفت شديد مراجع قم از جمله آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه روبهرو شد . در روز انتشار مقاله ، هنگامى كه كاميون حامل روزنامههاى اطلاعات براى قم و اصفهان از دروازهى قم وارد اين شهر مىشد ، مردم قم كه از پيش خبر انتشار مقاله را از تهران شنيده بودند به كاميون هجوم برده ، روزنامهها را به آتش كشيدند . « 1 » فرداى آن روز طلاب كلاسهاى درس را تعطيل كرده ، در مسجد اعظم و مدرسهى آيت الله بروجردى ( خان ) دست به تجمع زدند و اولين حركت تظاهرات از آنجا با جمعيتى عظيم به سوى منزل آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه صورت گرفت ؛ ايشان به قسمت بيرونى منزل آمدند و طى سخنرانىاى فرمودند :
« خداوند شما طلاب را تأييد فرمايد كه با چنين وحدتى به اينجا آمدهايد و در مقابل اهانتى كه به مقام روحانيت شده احساس مسئوليت كردهايد . وحدت شما در اين امر مهم بيش از ورود رييس جمهور آمريكا و هر رييس جمهور ديگر كه به ايران بيايد و نفعى عايد آنها كند ، شكننده است . وحدت خود را حفظ كنيد و به اعتراض آرام خود ادامه دهيد و مقاومت كنيد . . . اينها دروغ مىگويند كه ما با كارهاى آنان موافقيم ، علما همه مخالفند . . . » « 2 »
طى اين روز ، زدوخوردهاى پراكندهاى رخ داد ، ولى حركت اصلى مردم در روز 19 دى شكل گرفت . در اين روز مردم در حالى كه شعارهاى تندى عليه دولت مىدادند ، نمايندگى اطلاعات و دفتر حزب رستاخيز را به آتش كشيدند . درجريان اين حوادث تعدادى از اهالى قم و طلاب در خيابانها به شهادت رسيدند و به مدت يك هفته درسهاى حوزه تعطيل شد ؛ ولى آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه به جهت حفظ و بقاى حوزه و ادامهى مخالفت با رژيم پهلوى ، كلاسهاى درس را افتتاح نمود و خطاب به مردم و طلاب حاضر در كلاس فرمودند :
هامش
( 1 ) . ر . ك : مسعود بهنود ، از سيد ضياء تا بختيار ، جاويدان ، تهران 1370 ، ص 741
( 2 ) . على كريمى جهرمى ، پيشين ، ص 125