ولااكثرالا هومعهم اينما كانواثم ينبئهم بما عملوايوم القيامه انالله بكل شيء عليم »
« 1 » ( آيا نمىبينى خدا آنچه در آسمانها و زمين است مىداند ، هيچگاه رازگويى و سخنى در ميان سه نفر نيست مگر آنكه خداوند چهارمين ايشان است و نه در ميان پنجنفر جز آنكه خدا ششمين ايشان است ، و نه كمتر از اين و نه بيشتر جز آنكه خدا همراهشان است ، در هرجا باشند ، آنگاه خداوند در رستخيز به آنان خبر مىدهد كه چه كردند ، آرى خدا براستى بر همه چيز داناست ) .
اسلام پاداش و كيفر را نتيجهى اعمال خود بندگان مىداند ، و معتقد است آخرت باطن همين دنياست ، آخرت مرحلهاى از مراحل تكاملى همين دنياست ، دنيا عرض است و آخرت حقيقت ، دنيا ظاهر است و آخرت باطن ، دنيا فناست و آخرت بقأ ، در دنيا مرگ و زندگى آميخته با يكديگر است و در آخرت حيات محض ، و بالاخره معتقد است بين دنيا و آخرت ارتباطى واقعى و عينى برقرار است :
« فمن يعمل مثقال ذره خيرايره ، و من يعمل مثقال ذره شرايره »
« 2 » ( هركس به قدر ذرهاى نيكى كند آن را مىبيند ، و هر كس به قدر ذرهاى بدر نمايد همان را خواهد ديد ) .
و در جاى ديگر مىفرمايد :
« يعلمون ظاهرا منالحياهالدنيا و هم منالاخره هم غافلون »
« 3 » ( تنها ظاهرى از زندگى دنيا را مىدانند و از آخرت غافلند ) .
« وانالدارالاخره لهي الحيوان لو كانوا يعلمون »
« 4 » ( و سراى آخرت سراسر زندگى و حيات است اگر بدانند ) .
اسلام معتقد است در قيامت ملكات اخلاقى افراد آشكار مىشود و حقايق اعمال و نيتها پيدا و ظاهر مىگردد :
« هناك تبلوا كل نفس بما اسلفت »
« 5 » آنجا آنچه هر نفسى از پيش كسب كرده است آشكار
هامش
( 1 ) - سورهى مجادله آيهى 7
( 2 ) - سورهى زلزال آيهى 7
( 3 ) - سورهى روم آيهى 7
( 4 ) - سورهى عنكبوت آيهى 64
( 5 ) - سورهى يونس آيهى 30