ج ) آيا حكم به ميزان ديه از احكام ثابت و لا يتغير اسلام است يا از احكامى است كه منطبق با مقتضيات زمان و مكان قابل تغيير است ؟ به بيان ديگر عدم تساوى ميزان ديه در مسلمان و غير مسلمان ، يا مردان و زنان ، از قوانين خاص الهى است يا از قوانين است كه منطبق با وضعيت آن زمان و ملاحظات اجتماعى و سياسى بوده است ؟
جواب : 1 - خسارت و ديه مسلمان با غير مسلمان تفاوت دارد چون ارزش آن دو متفاوت است هدف از خلقت انسان - هر چه باشد كه حدود 7 نظريه است - در كافر تحقق ندارد .
2 - اگر جايگاه اقتصادى زنان فرضا مشابه مردان باشد ، اين يك فرض خارجى است نه يك قانون الزامى اسلامى ، در قانون اسلامى نفقه زن به عهدهء مرد است .
3 - هيچ دليلى و وجهى براى اختصاص به آن زمان يافت نمىشود و بنابراين طبق حديث مورد اتفاق « شرع محمد ( ص ) مستمر الي يوم القيامة » و طبق آيات كريمه : « نذيرا للبشر » « رحمة للعالمين » « للناس كافة » و . . . همچون ساير دستورات پيامبر ( ص ) ابدى است . اسلام نميخواهد كفار همچون مسلمانان باشند چنان كه در ميان مسلمانان نيز مردان مديران جامعه هستند نه زنان ، اگر در محيط خانواده مردان « قوام » بر زنانند ، در مجموع جامعه به طريق اولى چنين است .
سؤال : 111 - آيا كليه ديه مقرر دارد يا ارش ؟ در صورت ارش داشتن نحوه محاسبه آن چگونه است ؟
جواب : هر كليهاى نصف ديهء كامله انسان را دارد .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 252
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٥٢