يعقوب است ، ديگر نسطور ، سوّم اسرائيل ، چهارم ملكا يعقوب را گفتند : تو چه گويى در عيسى ؟ گفت : هو اللَّه هبط الى الارض ثمّ صعد الى السّماء . نسطور را گفتند :
تو چه گويى ؟ گفت : هو ابن اللَّه اظهره ما شاء ثمّ رفعه الى عنده . اسرائيل را گفتند : تو چه گويى ؟ گفت : هو آله و امّه آله و اللَّه آله . ملكا را گفتند : تو چه گويى ؟ گفت :
كذبوا و انّما كان عبدا مخلوقا نبيّا . پس آن قوم چهار گروه شدند . هر گروهى اتّباع بيكى كردند ، يعقوبيّه ، و سطوريه ، و اسرائيليه ، و ملكانيه . ربّ العالمين گروه ملكانيه را گفت :
« مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ »
، ايشانند كه گفتند عيسى روح اللَّه و كلمته و عبده و نبيّه .
آن است كه ربّ العالمين گفت : «
فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ »
. پس ربّ العالمين پاكى و تقدس خويش از زن و فرزند و شريك ياد كرد و گفت :
«
ما كانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ »
اى - ما كان من صفته اتّخاذ الولد . و قيل اللّام منقولة و تقديره - ما كان اللَّه ليتّخذ ولدا فقدّم اللّام سبحانه «
إِذا قَضى أَمْراً »
كان فى علمه ،
« فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
كما قال لعيسى «
كُنْ »
فكان من غير اب .
«
وَ إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ »
قراءت حجازى و ابو عمرو و رويس از يعقوب فتح الف است تمامى سخن عيسى ، يعنى و وصانى بانّ اللَّه ربّى و ربّكم . و قيل ، « و لانّ اللَّه » و قيل ، « و قضى
وَ إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ »
. باقى قرّاء ، انّ اللَّه بكسر الف خوانند معطوفا على قوله :
«
إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ »
يعنى - قال انّى عبد اللَّه ، و قال انّ اللَّه ربّى و ربّكم ، و المعنى - كما انا عبده فانتم عبيده و علىّ و عليكم ان نعبده ، «
هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ »
.
«
فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ »
يعنى - من بين النّاس ، و قيل من بين امم عيسى و قيل ، من زيادة ، و قيل ، هو من البين الّذى معناه البعد ، اى - اختلفوا فيه لبعدهم عن الحق . «
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا »
فشدّة عذاب لهم . «
مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ »
اى - من حضور يوم القيامة . و المشهد - مصدر مضاف الى ظرف ، اى - مشهدهم فى يوم عظيم ، و هو اعظم يوم على الخلق .
قوله : «
أَسْمِعْ بِهِمْ وَ أَبْصِرْ »
اى - ما ابصرهم بالهدى يوم القيامة و اطوعهم للهدى و اعلمهم بانّ