و روايت كنند كه پيغامبر را در قرآن هفت نامست :
محمّد و احمد و طه و يس و المزمّل و المدّثر و عبد اللَّه .
و گفتهاند طا در حساب جمل نه است و ها پنج ، جمله چهارده باشد يعنى يا ايّها البدر ، و در شواذ خواندهاند طه به سكون هاء و هو امر من وطئى الّا انّ الهمزة قلبت هاء نحو هيّاك و ايّاك ، و المعنى طا الارض بقدميك . خبر درست است از مغيرة بن شعبه كه : رسول خدا ( ص ) چندان نماز كرد كه بشب پايهاى مباركش آماس گرفت . و آوردهاند كه بر يك پاى بايستادى « 1 » و نماز كردى و اين در ابتداء اسلام بود پيش از نزول فرائض و تعيين نماز پنج گانه ، او را گفتند :
لم تفعل ذلك و قد غفر اللَّه لك ما تقدم من ذنبك و ما تأخره ؟
چرا اين ميكنى و اللَّه تعالى گناهان تو آمرزيده است گذشته و آينده ؟ رسول ( ص ) جواب داد :
ا فلا اكون عبدا شكورا ؟
من وى را بنده سپاس دار نباشم ؟ پس ربّ العالمين تخفيف وى را آيت فرستاد «
طه »
اى - طئى الارض بقدميك . اى محمد هر دو پاى بر زمين نه و اين همه رنج بر خود منه كه ما رنج بىطاقت از بنده نخواهيم ، طاعت معروفه خواهيم ، خدمتى بچم « 2 » راهى ميانه نه افراط و نه تفريط . همانست كه گفت :
« وَ ابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا »
-
« وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ »
راه ميانه را روى باللّه تعالى است و كردار ميانه بپسند اللَّه تعالى است .
«
ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى »
اى - لتتعب و لتتكلّف ما لا طاقة لك به من العمل .
پس از آنكه اين آيت فرو آمد رسول خدا نماز شب مىكرد لختى بر پاى ايستاده لختى نشسته لختى دراز لختى سبك .
«
إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى »
اى - لكن انزلناه تذكرة و موعظة للمؤمنين . جايى ديگر گفت :
« تَبْصِرَةً وَ ذِكْرى لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ »
تذكره در ياد دادنست و تبصره فرا ديدار دادن . جايى ديگر گفت :
« وَ إِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِلْمُتَّقِينَ »
يادگار را تذكره گويند
هامش
( 1 ) - نسخه الف : بيستادى .
( 2 ) - چم : بمعنى رونق باشد . ساخته و آراسته را نيز گويند .
برهان قاطع