يا بر نيكوكارى انگيزد ،
أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ
يا آشتى سازد ميان مردمان ،
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ
و هر كه ازين [ سه كار ] يكى كند ،
ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ
بجستن خشنودى خداى ،
فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً ( 114 )
آرى وى را دهيم مزدى بزرگوار .
وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ
و هر كه خلاف كند با فرستادهء من ،
مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى
پس آنكه وى را راستى پيدا شد ،
وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ
و پى برد جز راه گرويدگان .
نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى
روى وى فرا آن كنيم كه كرد [ و فرا آن دهيم كه پسنديد ] ،
وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ
و سوختن را رسانيم وى را بدوزخ ،
وَ ساءَتْ مَصِيراً ( 115 )
و بد شدن گاهى كه اينست .
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ
خداى نيامرزد كه با وى انباز گيرند ،
وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ
و بيامرزد هر چه فرو از شركست ، او را كه خواهد ،
وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ
و هر كه انباز گيرد بخداى ،
فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً ( 116 )
وى گم گشت گم گشتنى دور .
النوبة الثانية
قوله تعالى :
وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ
- اين « او » بمعنى واو عطف است يعنى : و يظلم نفسه . و معنى سوء درين آيت گفتهاند كه : فعل طعمه است كه درع دزديد ، و معنى ظلم نفس آنست كه گناه خويش به ديگرى افكند . و گفتهاند :
هر چند سبب خاصّ است امّا لفظ عامّ است ، كه « من » از الفاظ عموم است ، و سوء و ظلم هر دو در جنس خويش عامّاند . سوء شركست ، و ظلم هر چه فرود از شرك از گناهان . و نزديك اهل حق اعتبار بعموم لفظ است نه بخصوص سبب . مقتضى لفظ