وَ قُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
- و گو جهودان و ترسايان را كه توريت و انجيل ايشان را دادند
وَ الْأُمِّيِّينَ
و اميان عرب يعنى مشركان ، ايشان كه كتاب نداشتند .
أَ أَسْلَمْتُمْ ؟
: لفظ استفهام است و معنى امر ، چنان كه جاى ديگر گفت
فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ؟
و جاى ديگر
فَهَلْ أَنْتُمْ شاكِرُونَ ؟
فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ ؟
أَ أَسْلَمْتُمْ
خود را بيوكنيد .
فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا
مصطفى ص اين آيت بريشان خواند - يعنى بر اهل كتاب ايشان گفتند « اسلمنا » - ما مسلمان شديم . رسول خدا گفت : جهودان را
« أ تشهدون انّ عيسى كلمة من اللَّه و عبده و رسوله ؟ »
ايشان گفتند : معاذ اللَّه كه عيسى بنده باشد . اين است كه رب العالمين گفت :
وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ .
بلاغ اسم است و تبليغ مصدر . ميگويد : اگر ايشان از اسلام و دين برگردند ، بر تو جز تبليغ رسالت نيست ، و راه نمودن كار تو نيست : ليس عليك هداهم » - و اين آيت پيش از نزول آيت قتال فرود آمد ، پس چون آيت قتال فرود آمد اين آيت منسوخ گشت .
وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ
يعنى - بصير به من آمن بك و صدّقك و به من كفر بك و كذّبك . مومن و كافر را مىبيند ، و اعمال همه مىداند ، و فردا همه را پاداش مىدهد ، هر كسى را سزاء خويش و جزاء خويش ، چنان كه گفت « و وفيّت كل نفس ما عملت و هو اعلم بما يفعلون . »
النوبة الثالثة
قوله تعالى :
الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا
- رب العالمين جل جلاله و تقدست اسمائه