أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
الآية . و لا يحلّ لجاهل ان يسكت على جهله فانّ اللَّه تعالى يقول :
فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
.
لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ . . .
- فرح در قرآن بر سه قسم است : يكى حرام ، ديگر مكروه ، سديگر واجب . آنچه حرام است فرح به معصيت است ، و آن آنست كه رب العالمين گفت :
لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ
. جاى ديگر گفت :
إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ
. و آنچه مكروه است به دنيا شاد بودن است ، و آن آنست كه اللَّه گفت تعالى و تقدّس :
وَ فَرِحُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا
. جاى ديگر گفت :
وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ
و آنچه واجبست شادى بحقّ است ، و ذلك فى قوله تعالى :
فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا
و قال تعالى :
فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ
.
لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا
- بيان اختلاف قراءت و وجوه آن درين آيت همان است كه در
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ
و شرح آن رفت .
وَ يُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا
، اينجا سخن تمام شد و جواب مضمر است . يعنى : لا تحسبن أنهم ينجون من النار . قتاده و مقاتل گفتند : اين آيت در شأن جهودان فرو آمد كه بر مصطفى ( ص ) شدند و گفتند : « نحن نعرفك و نصدّقك » اين به زبان ميگفتند و در دل خلاف آن داشتند چون از نزديك مصطفى ( ص ) بيرون آمدند ، مسلمانان ايشان را پرسيدند كه چه كرديد ؟ ايشان گفتند : شناختيم وى را و تصديق كرديم ، مسلمانان اين گفت از ايشان بپسنديدند و دعا گفتند و سپاس دارى كردند و ندانستند كه ايشان با اين گفت در دل كفر دارند ، و ايشان در آنچه ميكردند شاد مىبودند ، رب العالمين گفت : يا محمد مپندار كه اين شادى ايشان به آنچه كردند از اظهار ايمان و اعتقاد كفر ، ايشان را از آتش برهاند ، و آن ثنا و حمد مؤمنان كه دوست ميدارند به آنچه نكردند يعنى بتصديق كه گفتند كرديم و نكرده بودند ، مپندار كه ايشان به اين از آتش و عذاب برهند . اينست كه رب العالمين گفت :
فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ مِنَ الْعَذابِ
- اى منجاة