يوشع ( ع ) شناسند . آن دو وجه ديگر « قتل معه » و « قاتل معه » قتل و مقاتلت با سپاه پيغامبران افتد . ميگويد : بسا پيغامبرا كه با وى فراوان از سپاههاى ايشان كشتن كردند ، و بسا كه كشته شدند از بهر خدا و در پيدا كردن دين وى .
الربى نامى است سپاه را كه از هزار كم نباشد . ابن مسعود گفت :
رِبِّيُّونَ
هزارها باشند . از ربا گرفتهاند : يقال : « ربا الشّىء اذا زاد و كثر » .
مفسّران گفتند : اين علماءاند ، سمّوا بذلك لزيادة علمهم و الرّبّانى منسوب الى العلم بدين الرّبّ .
قوله :
فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
- اى : ما ضعفوا عن الجهاد لما نالهم من أ لم الجراح .
وَ مَا اسْتَكانُوا
: اى ما خضعوا و ما خشعوا لعدوّهم . اين باز عتابى ديگر است منهزمان احد را ، ميگويد : بسا پيغامبران و اصحاب ايشان كه جنگ كردند با دشمنان ، و بسا پيغمبران كه كشته شدند ، و آن قوم و ياران ايشان بعد از قتل پيغامبران از دين خويش برنگشتند ، و دين از دست بندادند ، و از جهاد سست و بد دل نگشتند ، و آن گه در آن رنج و قتل ، انبياء جز اين سخن نگفتند كه :
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا فِي أَمْرِنا وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا
اى عند الالتقاء فلا تزول .
وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ
- يعنى : يا اصحاب محمد ! چرا نه آن گفتيد شما كه ايشان گفتند ؟ و نه كه آن كرديد كه ايشان كردند ؟ تا به ثواب رسيديد ، چنان كه ايشان رسيدند ؟ ثواب ايشان آنست كه گفت :
فَآتاهُمُ اللَّهُ ثَوابَ الدُّنْيا
يعنى : النّصر على عدوّهم .
وَ حُسْنَ ثَوابِ الْآخِرَةِ
- جنّة اللَّه و رضوانه ، فمن فعل ذلك فقد احسن .
وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
- مفسّران گفتند : ثواب دنيا در حق اين امّت هم نصرت است بر دشمن و هم غنيمت ، و در حق امّتهاء پيشينه ؛ نصرت مجرّد بود بىغنيمت ، كه ايشان