استقبل القبلة و جعل يقول : اللّهمّ آتنى ما وعدتنى ، اللهمّ ان تهلك هذه العصابة ، لن تعبد فى الأرض ابدا ، فما زال يدعوا مادّا يديه حتى سقط رداؤه من منكبيه .
قوله :
إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ
الآية . . . اين منّتى ديگر است كه خداى تعالى بر ايشان مينهد در نصرت روز بدر ، ميگويد : ياددارى . و اين نعمت بر خود ميشناسى كه مؤمنان را گفتى :
أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ
؟ ميان علماء اختلاف است كه اين كدام روز بوده است : روز بدر ، يا روز احد ؟ يا روز احزاب ؟ و درست آنست كه روز بدر بود كه مؤمنان از خداوند عزّ و جلّ مدد فريشتگان خواستند . ابن عباس گفت : فريشتگان آسمان هرگز جنگ نكردهاند مگر روز بدر ، بلى حاضر شدهاند در معركه و در مقام قتال تكثير عدد و مدد را ، امّا جنگ خود روز بدر كردند .
و گفتهاند : اوّل كه فرود آمدند از آسمان هزار بودند ، چنان كه آنجا گفت :
فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ
، پس دو هزار ديگر تمامى سه هزار . چنان كه گفت :
بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُنْزَلِينَ .
، پس دو هزار ديگر ، تمامى پنج هزار ؛ چنان كه گفت :
بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ
. شعبى گفت : روز بدر جز هزار فريشته از آسمان نيامد ، چنان كه گفت :
فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ
بيرون از هزار هيچ نيامدند ، از بهر آنكه مصطفى ( ص ) را گفتند : كرز بن جابر از مشركان مدد ميخواهند بجنگ مسلمانان ؛ رسول خدا ( ص ) و مسلمانان را اين دشخوار و صعب آمد . پس ربّ العالمين تسكين مؤمنانرا آيت فرستاد :
أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ
الآيتين ، پس كرز هزيمت گرفت ، و مدد مشركان نياورد ، ربّ العالمين نيز مدد پنج هزار نفرستاد .
مُنْزَلِينَ
بفتح نون و تشديد زا قراءت شامى است ، از آنجا گرفته كه
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
و تا منزّلين مشاكل مسوّمين باشد . و ديگر قرّاء بتخفيف نون و فتح زا خوانند ، از آنجا گرفته كه :
وَ أَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها
. و