على الوصف و الحال است ، اى مكينا ، شريفا ، ذا قدر و جاه ، ميگويد : روشناس است ، و تمام قدر ، با جاه و منزلت و كرامت ، با پايگاه و جايگاه ؛ نزديك خداى عزّ و جل ، هم در دنيا و هم در آخرت .
وَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ
- تقرب وى آنست كه وى را به آسمان بردند ، و همانست كه گفت :
وَ رافِعُكَ إِلَيَّ
- اين الىّ بمعنى تقريب است چون رفعه اللَّه اليه .
وَ يُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا
- اين مهد اشارة است فرا هنگام كه نه همه در گهواره سخن ميگفت - اما در آن هنگام كه اهل گهواره بودى سخن مىگفت سخنان بزرگان . - و اين سخنان كه در مهد گفت آن است كه :
إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا
. . . الاية - قال مجاهد : قالت مريم كنت اذا خلوت انا و عيسى حدّثنى و حدّثته ، . فاذا شغلنى عنه انسان سبّح فى بطنى و انا اسمع .
وَ كَهْلًا
اى و يكلّمهم كهلا - نصب است بر حال و فائدهء ذكر كهل آنست كه : وى را جوان به آسمان بردهاند ، و باز خواهد آمد با زمين ، و بهنگام كهلى مردمان را سخن گويد و او را ببينند .
و كهل ، بنزديك عرب اوست كه جواني وى تمام شد و بجاى آن رسيد كه خرد وى مكثر گردد و جوانى وى آرميده و محكم ، اگر در موى سفيدى بود يانى . - و گفتهاند كه : از سى و دو سال تا به پنجاه و دو سال كهل است ، و از پنجاه و دو سال تا به آخر عمر - شيخ - . و قيل يكلم الناس فى المهد صبيا ، و كهلا نبيا اين بشارت مريم است بنبوت عيسى ( ع ) و بزندگانى وى تا بايام كهولت .
وَ مِنَ الصَّالِحِينَ
يعنى المذكورين فى قوله
وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ
مثل موسى و اسرائيل و اسحاق و ابراهيم عليهم السلام .
قالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ
- اين خطاب مريم با جبرئيل است ، گفت :