چه خواهم ؟ گفت
« قولى - اللهم انك عفو تحبّ العفو ، فاعف عنى »
و معنى - عفو - درگذارندهء گناهان است و سترندهء عيب عذر خواهان ، و ناپيدا كنندهء جرم اوّاهان . اجابت اين دعا آنست كه رب العزة گفت
« وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئاتِ »
.
وَ اغْفِرْ لَنا
- اصل غفر ستر است ، غفر و مغفرت و غفران آمرزش است ، يعنى كه چيزى بر كسى فرا پوشد ، غفاره سرپوش است و مغفر خود ، جم غفير از آن گويند كه از انبوهى يكديگر را پوشيده ميدارند ، غافر و غفور و غفار هر سه نام خداست .
در نصوص كتاب و سنت ، غافر آمرزگارست و پوشنده . غفار و غفور بناء مبالغت است يعنى فراخ آمرزنده و فراخ پوشنده ، و اجابت اين دعا آنست كه رب العزة گفت
إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً
و
فى الخبر : - يقول اللَّه عز و جل « من لقينى بقراب الارض خطيئة لا يشرك بى شيئا لقيته بمثلها مغفرة » .
وَ ارْحَمْنا
- معنى رحمت بخشايش است و مهربانى و مهر نمايى ، نه ارادت نعمت ، چنانك اهل تأويل گويند : - اعتقاد آنست كه رب العالمين مهربانست و بخشاينده درين جهان بر همگان ، آشنايان و بيگانگان ، و در آن جهان خاصه بر آشنايان و مؤمنان .
و در خبر است - كه اللَّه بر بندگان مهربان ترست از مادر بر فرزند ، و از مهربانى وى است كه بندگان را بر يكديگر مهربانى فرمود ، و مهربانى خود ثمرهء مهربانى ايشان كرد و در آن بست ، چنانك در خبر است
« الراحمون يرحمهم الرّحمن . » « ارحموا من فى الارض يرحمكم من فى السماء »
و اجابت اين دعا آنست كه اللَّه گفت
عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ
« كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ »
و يقال
وَ اعْفُ عَنَّا
من الافعال
وَ اغْفِرْ لَنا
من الاقوال
وَ ارْحَمْنا
من العقد و الاضمار ،
وَ اعْفُ عَنَّا
فى سكرات الموت
وَ اغْفِرْ لَنا
فى ظلمة القبر ،
وَ ارْحَمْنا
فى اهوال القيمة . و گفتهاند - حكمت در آن كه اول عفو گفت ، پس مغفرت ، پس رحمت آنست كه - عفو عقوبت ناكردن است بر گناه ، هر چند كه گناه ظاهر بود ، و مغفرت پوشيده داشتن گناه است و با چشم نياوردن ، و رحمت نواختن