لطيف تر بود . ميگويد - دايگى بر ما درست نفقه بر پدر ، يعنى نفقهء اين زن كه فرزند زاد ، همانست كه مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم گفت در بعضى اخبار : و لهن عليكم
رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
- معروف آنست كه بانصاف باشد و بچم ، در خور مرد و بر توان وى ،
عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ
هر كس را چندان بر نهند كه برتابد .
چنانك گفت :
لا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَها
- بر مرد توانگر دو مد از طعام و يك دست لباس نفيس در خور وى ، و بر درويش يك مد و يك دست لباس كم قيمت ، چنانك لايق حال وى باشد . و بر ميانه يك مد و نيم و دستى لباس ميانه . اين همچنانست كه آنجا گفت :
لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ
.
لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها
- لا تضارّ - بفتح راء قراءت نافع است و شامى و كوفى ، از ضرار است و ضرار ستيز بود . ميگويد - مبادا كه ستيز كناد و بر فرزند خويش گزند آرد هيچ مادر به آن كه وى را با پدر دهاد در خصومت فراق ، تا بر فرزند رنج نهاد ،
لا تُضَارَّ
بضم راء قراءت مكى است ، و قراءت بصره و قتيبه از كسايى در لفظ مستقبل است . بمعنى نهى ، ميگويد - ستيز نكند و گزند نكند هيچ مادر به فرزند خويش ، كه وى را شير خواره با پدر دهد ،
وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ
و مبادا كه ستيز كناد و رنج نهاد هيچ پدر بر طفل خويش ، بآنك در وقت خصومت او را از مادر باز گيرد و فرا دايه دهد ، بستيز با مادر بر فرزند گزند افكند .
وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ
ميگويد بر قيم همانست در كار طفل كه بر پدر و مادر ، وارث نام برد بجاى قيم ، از بهر آنك ورثه و اهل بيت قيّمى كنند ، يا قيمى فرا كنند ، يا از سلطان قيم خواهند . ميگويد - اگر چنانست كه پدر طفل بمرده است ، اين قيم با مادر طفل ستيزه و بدرايى نكند ، و دايه گيرد ، بر طفل ستم نكند ، و شفقت مادر از وى دريغ ندارد .
قال ابن سيرين - اتى عبد اللَّه بن عتبة فى رضاع صبىّ يتيم ، و معه وليّه فجعل