ما قدم ؟ چه فرا پيش داشت ؟ و امير المؤمنين على ع بگورستان بيرون شد گفت -
« السلام عليكم يا اهل القبور - اموالكم قسمت و دوركم سكنت و نساءكم نكحت فهذا خبر ما عندنا ، فكيف خبر ما عندكم ، فهتف هاتف « و عليكم السلام ما اكلنا ربحناه و ما قدّمنا وجدناه و ما خلّفنا خسرناه » .
وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً
- يعنى يهودا فحذفت الياء - الزائدة . و قيل هو جمع - هائد - كحائل و حول . جهودان گفتند در بهشت نرود مگر جهودان و چون دين جهودى دينى نيست ، و ترسايان گفتند چون ترسايى دينى نيست و در بهشت نرود مگر ترسايان ، رب العالمين گفت
تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ
- اى اكاذيبهم ، آنست دروغهاى ساختهء ايشان . و قراءة ابو جعفر
تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ
بتخفيف است يعنى آن آرزوهاى ايشان آنست .
قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
- رسول من - گوى بياريد حجت خويش و باز نمائيد اگر آنچه مىگوييد راست مىگوييد .
النّوبة الثالثة
- قوله تعالى : -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا . . .
الآية . . . . هم نداست و هم گواهى ، آنچه نداست نشان آشنايى ، و گواهى آنست كه ايمان بنده عطائى . ميگويد جلّ جلاله و تقدست اسماؤه و تعالت صفاته و توالت آلاؤه و نعماؤه و عظم كبرياؤه و علا شأنه و عزّ سلطانه ، اى شما كه مؤمنانيد و گرويدگانيد ، حق پذيرفتيد و رسالت كه شنيديد بشناختيد ، بنشان كه ديديد باسزا آمديد و از ناسزا ببريديد ، گردن نهاديد و واسطه پسنديديد ، دنيا گذاشتيد و بعقبى باز گرديديد ، و از عقبى در مولى گريختيد .
آرى هر كس را ميخواند تا خود كرا راه نمايد ، و ايشان را كه راه نمايد تا خود كرا در روش آرد و به مقصد رساند ، و ايشان را كه به مقصد رساند تا خود كرا قبول كند و بنوازد !
عالمى در باديهء مهر تو سر گردان شدند * تا كه يابد بر در كعبه قبولت پر و بال
آن گه فرمان داد كه :
لا تَقُولُوا راعِنا
- الاية - عين حكم است و بار تكليف ، رب العزّة چون خواست