كه گفت
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ النَّصارى . . .
- پس چون آيت
وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ
فرود آمد اين آيت منسوخ شد و اين حكم بگشت . اما قول مجاهد و ضحاك آنست كه اين آيت محكم است و هيچ چيز از آن منسوخ نيست ، و تقديرش آنست كه - انّ الذين آمنوا و من آمن من الذين هادوا - و در معنى آيت در طريق است : - يكى آنست كه
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
مؤمنان بحقيقت ميخواهد هم از اين امت و هم از امتهاى گذشته ، ميگويد ايشان كه از دل پاك و اعتقاد درست راست ايمان دارند بغيب ايمانى تصديقى و تسليمى ، گردن نهاده و گوش فرا داشته ، و رسالت و پيغام پذيرفته ، از هر پيغامبر كه آمد بهر هنگام كه بود .
وَ الَّذِينَ هادُوا
و على الخصوص قوم موسى كه بر دين موسى درست آمدند و تغيير و تبديل نكردند و در انتظار بعث مصطفى ع نشستند ، و بوى ايمان داشتند . و همچنين قوم عيسى كه بر دين عيسى بودند و در عيسى غلو نكردند ، و به محمد ايمان بداشتند و برين اعتقاد از دنيا بيرون شدند ، و صابئان همچنين در وقت استقامت كار دين خويش .
آن گه گفت .
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ
- هر كه از اينان برين اعتقاد و ايمان بماند ، و توفيق ثبات و لزوم ايمان يابد ، تا بر آن بميرد
فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ
- و روا باشد كه اينجا واوى مضمر نهند ، يعنى - و من آمن بعدك يا محمد الى يوم القيمة فلهم اجرهم عند ربهم .
طريق ديگر آنست كه -
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
از اين امت منافقان اند كه به زبان ايمان آرند و بدل نه ، وز امتان گذشته ايشانند كه به پيغامبران گذشته ايمان دادند و به محمد نه ،
وَ الَّذِينَ هادُوا
- جهودانند كه بعد از موسى دين مبدل محرف گرفتند ،
وَ النَّصارى
ترسايانند كه بعد از عيسى غلو كردند و از راه راست بگشتند ،
وَ الصَّابِئِينَ
- اصناف كفّارند .
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ . . .
- يعنى من آمن منهم باللّه ، ميگويد ازينان هر كه باللّه ايمان آورد و بروز رستاخيز .