الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ
آن آتش كه هيزم آن مردم است و سنگ ،
أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ
بساختند آن آتش ناگرويدگان را .
وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا
- و شاد كن ايشان را كه بگرويدند ،
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كارهاى نيك كردند ،
أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ
كه ايشانراست بآخرت بهشتها
تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
ميرود زير درختان آن جويهاى روان .
كُلَّما رُزِقُوا
- هر گه كه ايشان را روزى دهند ،
مِنْها
از آن درختها ،
مِنْ ثَمَرَةٍ
ميوهء
رِزْقاً
روزى ساخته ،
قالُوا
گويند ،
هذَا الَّذِي رُزِقْنا
اين آن ميوه است كه ما را روزى داده بودند ،
مِنْ قَبْلُ
، پيش از ما در دنيا ،
وَ أُتُوا بِهِ
و آرند پيش ايشان آن ميوهء بهشت ،
مُتَشابِهاً
مانند ميوهء دنيا . بنام ،
وَ لَهُمْ فِيها
و ايشانراست در آن بهشت ،
أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ
هم جفتهاى پاك كرده ،
وَ هُمْ فِيها خالِدُونَ
و ايشان در آن سراى جاويدانند .
النوبة الثانية
-
يا أَيُّهَا النَّاسُ
- علقمة بن مرثد شاگرد عبد اللَّه بن مسعود از ائمّة و ثقات تابعين است ميگويد - هر چه در قرآن
يا أَيُّهَا النَّاسُ
است خطاب اهل مكه است ، و
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
خطاب اهل مدينه ، از بهر آن كه آن وقت مكه دار الشرك بود و مدينه دار الايمان ، و مدينه سراى ايمان پيش از مكه شد . و لهذا قال اللَّه عزّ و جلّ -
وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ
. ابن عباس گفت : -
يا أَيُّهَا النَّاسُ
- اينجا خطاب فريقين است ، مؤمنان و كافران : مؤمنانرا ميگويند بر ايمان و طاعت دارى پاينده باشيد ، و قدم بر جادّه اسلام و سنّت استوار داريد ، و از آن بميگرديد .
و كافران را ميگويد - اللَّه را پرستيد و به يگانگى وى اقرار دهيد و او را طاعت دار باشيد ، و بدان كه ربّ العالمين اين امّت را در قرآن بپنج ندا باز خواند : - از آن سه عامّ اند و دو خاصّ - اين سه كه عام اند يكى -
يا أَيُّهَا النَّاسُ
- است ديگر -
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ
- سديگر - يا بنى آدم - اين سه ندا از كرامت و نواخت خالىاند ، بر عموم مىخواند