انسانها يا از وجود علت ، علم به معلول پيدا مى كنند و يا از وجود معلول به وجود علت رهنمون مى گردند . اعتقاد به ضرورت قانون عليت مخصوص به دانشمندان و فلاسفه امروز و ديروز نيست بلكه مورد قبول مردم عوام در حوادث روزمره نيز مى باشد . لذا اگر هزار مرتبه كسى قسم بخورد اطاق خواب او مثلا بدون بنا و بدون تهيه مواد ساختمانى به مجرد باد و باران و بلند شدن خاك به هوا و گل شدن آن تصادفا منجر به ساختن آن اطاق شده هيچ انسان حتى طفل مميز بى سواد آن را نمى پذيرد . بلكه اصنافى از حيوانات نيز آن را به شعور خود درك مى كنند .
مثلا گربه وقتى صدايى را مى شنود فورا متوجه جهت و سوى آن صدا مىشود . اين از يك طرف و ازطرف ديگر تمام اصناف ماديها از ماركسيزم و داروينيزم و همه اصناف منكرين آفريدگار جهان در قديم و جديد در اصل آفرينش جهان مادى مى گويند آفرينش تصادفا صورت گرفته !
تصادف يعنى معلول بى علت !
يك دانشمند مادى پرده نفاق و ريا را از روى خود برداشته و مى گويد : تصادف هرچند غير معقول و باطل است ولى بهتر از قايل شدن به آفريدگار جهان است زيرا وقتى به خدا ايمان آوريم بايد به رسولان او ايمان آوريم و سپس به شريعت او عمل كنيم و از لذات خود محروم مى شويم ! اين قول احمقانه است و مانند اين است كه مريضى بگويد اگر نزد طبيب براى تداوى بروم بايد سفارش او را در خوردن داروى تلخ يا عمليات دردناك و پرهيز از غذاهاى دلخواه خود نيز بپذيرم و بدين ترتيب از لذات محروم مى شوم . پس آسان تر اين است كه منكر وجود درد و يا وجود
عجايب ومطالب (فارسى) — صفحة 198
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٩٨