خوابهاى آشفته
« أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلامُهُمْ بِهذا أَمْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ »
احلام گاهى به معناى عقل مىآيد ، گاهىهم به معناى خواب مىآيد ؛ اگر احتمال اول را كه مراد از عقل باشد در نظر بگيريم . مىفرمايد : آيا عقول شما براىتان امر مىكند كه بياييد پيغمبر مارا را تكذيب كنيد ؟ اين چه تناقضگوى است كه شما انجام مىدهيد ؟ مىگوييد پيغمبر ديوانه است ، پيغمبر كاهن است ، پيغمبر جادوگر است . شما كه خودرا عاقل مىپنداريد ، آيا اين تناقضگوى را از روى تعقل انجام مىدهيد ؟ عقلهاى شما كجاست ؟ چرا به عقل خود مراجعه نمىكنيد ؟ چرا سخنان بيهوده مىگوييد ؟ .
اگر معناى دوم را در نظر بگيريم ، مىفرمايد : آيا شما خوابهاى آشفته مىبينيد ؟ اين خوابهاى آشفته شما سبب مىشود كه بياييد پيغمبر خدا را تكذيب كنيد ؟ آيا خوابهاى آشفته شما باعث شده است كه به خيال پردازىهاى باطل خود ، فرستاده و رسول مرا انكار كنيد ؟ . آيا شما به بيدارى بسر مىبريد يا خواب هستيد ؟ اگر بيدار هستيد ، بيدارى شما مانند خوابهاى آشفتهى است كه انسان در خواب ببيند ؟ شما منتظر مرگ پيغمبر هستيد ؛ ولى آن روز فرا خواهد رسيد كه شما شكست بخوريد و اسلام در همهجا پيروز گردد . مطمئين باشيد كه روزى با نورانيت اسلام جهان از تاريكى بيرون خواهد شد . مشركين قريش نهتنها به عقل خود مراجعه نمىكردند ؛ بلكه خلاف آن در حركت بودند . مشركين هم طغيانگر بودند و هم استثمارگر ، ماديات