مىشود و مردم از براى خداوند ظاهر مىشود جملهى اخير ( بروز مردم ) دلالت دارد كه نه تنها در بهشت و دوزخ زمين و آسمانهاى ما تبديل مىشود بلكه در موقف حساب هم زمين و آسمانهاى ما تبديل مىشود .
ازين جا يك اشكال مهم ديگرى نيز حل مىشود و آن اينكه كرهى زمين محدود ما روز قيامت گنجايش افراد لايتناهى انسان را ندارد ، زيرا آن كره صدها و بلكه ميليونها مرتبه از كرهى زمين ما بزرگتر است
( عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ )
و از طرف ديگر افراد انسان ولو در قيامت رقم خيلى بزرگى را تشكيل ميدهد ولى لايتناهى نيست زيرا بعقيدهى دانشمندان اسلامى ( متكلّمين ) دنياى مادّى ما حادث و مسبوق بعدم است و ازليّتى ندارد انسانها در كرهى زمين تازهوارد هستند ، و اين موضوع از نظر جيالوجى نيز مسلّم است .
درين جا يك احتمال ديگر هم است و آن حشر تدريجى انسانها است ، يعنى از يك طرف تدريجا انسانها بكرهى حساب از كرهى زمين منتقل شده و از طرف ديگر به طرف دوزخ يا بهشت از موقف حساب بيرون ميروند ، يعنى افراد تماما در يك وقت حاضر موقف نباشند . « 1 »
ممكن است خواننده تصور كند كه اين احتمال مخالف اين
هامش
( 1 ) احتمال دارد بهشت يك كره نباشد بلكه چند كره باشد و ميدان حساب نيز كرهى خيلى بزرگ و مستقل باشد .