( 1 ) انسان ، و حشر او از نظر قرآن مسلّم است « 1 » .
( 2 ) جن ، در سورهى انعام ميفرمايد : و روزى كه همهشان را حشر ميكنيم اى طائفهى جنّ بيشتر شديد
( قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ )
از انسان . . .
اى گروه جن و انس آيا نيامد پيغمبرانى از ( نوع خود شما كه مى خواندند بر شما آيات مرا و بيم ميدارند شما را از رسيدن و ملاقات روز ( قيامت ) تان . . .
بلى جنّ مانند انسان مكلّف است ، بدوزخ و بهشت ميروند و غرض از خلقت جن مانند خلقت انس عبادت حق است ، چنانچه قرآن به اينها نطق فرموده است .
( 3 ) شياطين ، آيهى 68 سورهى مريم چنين است :
فَوَ رَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَ الشَّياطِينَ
.
( 4 ) چيزهائى كه بعنوان خدائى پرستش ميشوند ( مانند اصنام و اوثان ) چنانچه در آيهى 17 سورهى فرقان ذكر شده است .
( 5 ) وحوش ،
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
( تكوير / 5 ) .
( 6 ) همهى جنبدگان زمينى و پرندگان ، خداوند ميفرمايد :
و نيست هيچ جنبدهاى در زمين و نه پرندهاى كه به دو بالش مىپرد
هامش
( 1 ) بلى در آيهى 83 سورهى نمل ميفرمايد ،وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنايعنى روزيكه حشر ميكنيم از ؟ ؟ ؟ گروهى از آنانيكه تكذيب ميكردند به آيات ما ، ولى اين آيه ، صريح در قيامت نيست و در بعضى از روايات معتبره بماقبل قيامت تفسير شده است .