خود رسيده بود و تا گاهيكه از زندگى دنيا چشم پوشيد در او موجود بود هر قدر بيت المال توسعه مىيافت و دارائى خزانهى عمومى بيشتر ميشد آثار فقر در زندگى او بهتر آشكار ميشد و روزهاى زيادى را بگرسنهگى سپرى مينمود ، و گاهى كه گرسنگى او را اذيت مينمود ، سنگ بر شكم مىبست يا خرماهاى فرسودهاى كه به زمين افتاده بود نوش جان ميكرد .
هر اندازه مردم بعظمت مقام او بيشتر آشنا ميشدند تواضع او بيشتر مىشد .
هر قدر قدرت او و قلمرو حكومت اسلامى توسعه پيدا ميكرد و صبر و گذشت او بيشتر مشد ، گوئى فرد عاجزى است كه توانائى دفاع را از خود ندارد .
آيا اين نفسيّت از كسى كه بدروغ ادعاى پيغمبرى كند و براى دنيا و لذات مادّى قيام كند و به گفتههاى خود بىاعتقاد باشد ممكن است ؟ مسلما نه .
از جانب ديگر آنحضرت بگواهى قطعى تاريخ از بهترين عقل ها برخوردار بوده ، و عقل كامل و ممتازى داشته و به هيچ نوع مرض روانى گرفتار نبوده تا گفته شود تخيّلات بر او غالب آمده و خيال مى كرده پيغمبر است و خيال او حقيقت نداشته . گفتار و پندار آنحضرت بهترين گواه بر رشد فكرى و سرشارى عقل اوست و اينكه به هيچگونه تخيلى گرفتار نبوده است .
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٨٦