البته در عالم مادّه و تزاحم علل . و . أسباب ، موجودات به همين سادگى به هدف نخواهند رسيد و جمع زيادى از آنها با علل و حوادث قويتر از خودكه همه بتقدير ربّ عزيز مقتدرى اندازه گيرى شده ، بر خورد مىكنند . و از مسير خود به راه ديگر مى روند . . و بقيه جان سالم بدر برده و به هدف نهايى خود مىرسند .
« صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ »
( النمل : 88 ) ساخت و ساز خدايى كه هر چيز را متقن آفريده او محققاً به آنچه بجا مىآوريد آگاه است .
اين آيه قانون إتقان . و أستحكام هر مصنوع كار خانه خلقت را بيان مىدارد كه خلل پذير نيست .
علوم تجربى بهتر از حكم كلى عقل ، قانون هدايت تكوينى عمومى أشياء و قانون إتقان آنها را بيان مىكنند . تو گويى علوم فيزيك « كيميا » ( شيمى ) بيالوژى ، جيالوژى ، فيزيولوژى إنسانى و حيوانى و نباتى و علم نجوم و فلك همه شرح همين دو آيه است كه در قرن بيست و يكم از افتخارات دين اسلام و كتاب آسمانى ما مىباشد .
سوم هدايت غريزى :
كه شامل حيوان و إنسان مىشود و مظهر حكمت بالغه الهى مىباشد ، داستانهاى زيادى در هدايت غريزى حيوانات و إنسانها وجود دارد كه از منظر بالا حكايت كننده از نظام علم و قدرت و عظمت خالق آنها است . آيا جنس يا نوع « جن » غرايز دارند و تا چه مقدار ؟ قضيه براىما مجهول است « 1 »
چهارم هدايت تشريعى :
جنس يا نوع « جن » هم مكلف به دين آسمانى حق تعالى مى باشند ، ولى مسلماً اين هدايت
هامش
( 1 ) - من نمى دانم « جن » تا چه حدى غريزه دارد و تا كجا با غراييز إنسان متفاوت است و آيا ملائكه غرايز دارند آنان همانند جن نيز جسم لطيف هستند ولى از آيات إستفاده مىشود كه ملائكه فاقد غرايز شبيه غرايز إنسان و حيوان هستند .