اراده و حكم خداوند
« إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ ما يُرِيدُ »
( المائدة : 1 ) ؛ حكم به معناى فرمان ، گاهى در قرآن به معناى حكم تكوينى ( ايجاد ) إستعمال شده و گاهى به معناى إعتبارى و قضاوت إستعمال شده .
أحكامى كه به بندگان نسبت صدور آنها داده شده إعتبارى مىباشد وأحكامى كه از خداوند صادر شده بعضى از آنها حمل بر تكوينى مىشود . در آيه فوق ظاهراً متعلق به مدلول آيه است كه در باره ايجاب و فاى به عقود و پيمانها و حليت گوشت چار پايان است و اين حكم إعتبارى مىباشد وأساساً تمام أحكام تكليفى و أحكام وضعى در فقه اسلامى همانند أحكام عقلى عملى إعتبارى مىباشد ، ولى أحكام عقل نظرى - امكان ، وجوب و امتناع - واقعيت دارد ؛ بلكه وجوب واجب الوجود خارجيت دارد كه تأكد وجود است . بلى ضرورت در امر ممكن مانند ضرورى بودن ضرب دو در دو ، يا جمع آنها با چهار واقعيت دارد و وجود خارجى ندارد . و آنچه كه موجود است دو عدد دو و يك عدد چهار است . ( دقت شود )
اراده إنسان و حيوان همان قصد آنان به سوى كارى است . و اين قصد صفت نفس و روح قاصد است و ربطى به بدن او ندارد . نبات و جماد كه ظاهراً نفس ندارند اراده ندارند ، دو جزء اول اراده ( تصور و تصديق ) علم است و جماد علم ندارد پس اراده هم ندارد . و خداوند كه نه بدن دارد و نه روح ، قصد ندارد ، بايد اراده نداشته باشد ، ولى در قرآن مجيد مكرراً - من جمله آيه فوق - از اراده خود خبر داده است . پس خدا اراده دارد و لى به معناى قصد نيست . اراده خداوند در تكوينيات إيجاد و إعمال قدرت او است كه در احاديث ائمه اهل البيت ( ع ) وارد شده است . و در تشريعيات و أحكام شرعى چه وضعى و چه تكليفى إنشاء و إيجاد إعتبارى است ( دقت شود )
نگارنده در بعضى از كتابهاى كلامى خود در مورد اراده مفصلًا صحبت نموده كه در كتب كلامى بى نظير است .